ميان ايشان و باديهنشينان نبودند . از اينرو پادگانهايى كه سلاطين سلجوقى بعدها در اين نواحى برپا كردند همه از نوع لشكرگاهها و اردوهاى سنتى آنان است كه يا در كنار دستههاى تركمان يا براى خود آنان كه در ايالتهاى شمالى بهطور موقّتى اسكان يافتند پديد آمد .
دربارهء بعضى از پيروزيهاى تركان عليه بيزانسيها كه در بغداد مختصر سر و صدايى بلند كرده است به يقين نمىتوان گفت كه در آن شركت فعالانهاى داشتهاند و يا چيزى از شرايط زندگى بيزانسيها را دگرگون كردهاند - و نيز نمىتوان گفت كه اعلام استقرار صليبيان در سوريه حتى در آنجا هيجانى واقعى برانگيخته باشد .
بغداد از روزگار خاندان بويه به زندگى منطقهاى خو گرفته بود و اگر از اين حال گامى فراتر مىنهاد حركتش تنها رو به سوى ايران داشت . در اين خصوص حتى تشكيل امپراتورى سلجوقيان نيز هيچگونه تغييرى پديد نياورد زيرا پيشرفت و گسترش اين امپراتورى به سوى مديترانه جز مدتى كوتاه نپاييد . با تمام اين احوال پديد آمدن نظام حكومتى جديد در بغداد دگرگونيهايى در پى داشت كه حضور خلافت در آنها رمز و راز و پيچيدگيهاى خاصى دارد و ما در اينجا سعى در فهميدن آنها داريم .
اين معنى كه شكل گرفتن نظام سلجوقى با توافق خلافت صورت پذيرفته است قولى است كه قبول عام يافته ، ولى در اين اواخر جرج مقدسى به قصد بررسى مجدد با اين نظر به مخالفت برخاسته ولى متاسفانه خود نيز در عكس اين جهت راه افراط پيموده است . وى به لحن مؤكّد و بىمحظور مىگويد كه از بعضى منابع كه در گذشته ناشناخته بودهاند برمىآيد كه ميان خلافت بغداد و سلطنت سلجوقيان از همان آغاز تضاد منافع و كشمكشهاى متعددى وجود داشته است . امّا
بغداد ( چند مقاله در تاريخ و جغرافياى تاريخى) (فارسى) — صفحة 131
مساهمون: اسماعيل دولتشاهى
ص١٣١