به هر حال ، چون نظير اين اقدامات در مورد فرات نيز عينا به عمل آمده است ، « 1 » از اين پس خطرى بغداد و بين النهرين را تهديد نمىكند .
بنابراين اگر بگوييم كه تاريخ اصلاحات سراسرى در عراق جنوبى از 1335 ش / 1956 آغاز مىگردد سخنى خلاف واقع نگفتهايم . در اين باره نيز ، مثل هميشه ، مردم به انتظار نماندهاند تا ابتدا راهحل آرمانى و كمال مطلوب به دست آيد و سپس دست به كار شوند . بىآنكه قصد داشته باشيم از حدود موضوع اين گفتار كه در واقع بازسازى چارچوب جغرافيايى بغداد است قدم فراتر گذاريم لازم به نظر مىآيد كه تاريخهاى مهم اصلاحات محلى بغداد را يادآورى كنيم زيرا بدون نظام دفاعى و حفاظتى در برابر خطر آبها نه هرگز استقرار اين شهر مقدور بوده است و نه رشد و گسترش آن .
9 . اصلاحات پياپى در بغداد و دفاع آن در برابر سيلابها
واقعيتى كه حين هرگونه تحقيق دربارهء بغداد نبايد از ياد برد اين است كه اين شهر در معرض تهديد و خطر است . در اوقات عادى ، وقتى آب بالا مىآيد تا 60 ر 34 متر از سطح دريا ارتفاع مىگيرد . روز 16 مارس 1946 اين ارتفاع به 76 ر 35 متر رسيده است . اين رقم از زمان مراقبتهاى مداوم و مرتب به دست آمده و نبايد با پيشداورى تصور كرد كه قبل از آن از اين حد تجاوز نكرده است . بنابراين لازم بوده است كه جاى شهر خود در ارتفاعى كمتر از 35 متر نباشد . هرچند كه اين ارتفاع نيز در برابر طغيانهاى شديدتر مؤثر نبوده است . بنابراين تعيين
هامش
( 1 ) . سد رمدى و بهرهبردارى از گوديهاى درياچهء حبانيه و ابو دبيس