شود . در عرض 45 سال نظارت ، يك بار در ژانويه ، 5 بار در فوريه ، 6 بار در مارس ، 22 بار در آوريل و 9 بار در ماه مه مشاهده شده است . به همين ترتيب فرونشينى آب كه معمولا در اكتبر پيش مىآيد ، يك بار در 1913 در روز 19 سپتامبر روى داده ، در صورتى كه در 1933 يعنى سى سال بعد تا نهم ژانويه عقب افتاده است و در عرض 45 سال ، سه بار در سپتامبر ، 26 بار در اكتبر ، 9 بار در نوامبر ، 4 بار در دسامبر و يك بار در ژانويه واقع شده است .
همانطور كه ويليام ويلكاكس « 1 » كارشناس بزرگ انگليسى ابتداى قرن ، با شوخطبعى نوشته است : « متانت دجله بسيار كمتر از نيل است » .
بنابراين ، اين آبدهيهاى حداكثر ، كه ما ميانگينهاى ماهانهء آن را آورديم و در حقيقت غالبا بر اثر طغيانهاى چند روزه حاصل مىشود ، مىتواند در عرض پنج ماه از سال يعنى از دسامبر - ژانويه ( كه چند بار هم فرونشينى در آن صورت گرفته است ) تا نيمهء ماه مه بغداد را تهديد كند .
8 . طغيانهاى دجله
بنابر آنچه گفته شد ، مشكل بزرگ بغداد و همچنين سراسر بين النهرين مسئلهء طغيانهاست . حتى زمانى كه آبدهى دجله از ميانگين موسم عادى پرآبى تجاوز نمىكند ( در آوريل 909 ، 2 متر مكعب در ثانيه ) ، بغداد و حتى كرخ ، حومهء ساحل راست آن ، بايد خود را از شر اين شط حفظ كند و نگذارد در سواحل آن خسارتهاى جانى و مالى پديد آيد . وقتى ديده مىشود كه در 13 فوريهء 1941 ، دجله در هر ثانيه
هامش
( 1 ) .W . Willcocks