تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 87

مساهمون:

ص٨٧
كردند و به اصفهان فرستادند تا كسى ديگر به جايش منصوب شود . در ضمن اين كه عبد الله و پسرش اسد الله به جمع‌آورى اعضاى قبيلهء خود مشغول بودند ، جعفر خان استاجلو يا حاتمى « 1 » ، فرمان ده جديد ايرانى براى سركوبى ابدالىها و غلجايىها ، وارد هرات شد . وقتى شورشيان ابدالى به رهبرى اسد الله به شهر نزديك شدند ، جعفر خان استاجلو با سپاهيانش به مقابلهء آنها شتافت ، ولى به سختى شكست خورد و به قولى كشته يا محبوس شد . « 2 » منصور خان شاهسون حاكم مشهد پس از وقوف بر اين واقعه با جمعى از پادگان خود عازم هرات شد ولى در غوريان از اسد الله شكست خورد . پس از آن كه خبر شكست منصورخان به اصفهان رسيد ، شاه و وزرايش او را از منصبش معزول و فتحعلى خان تركمن ميرشكار باشى را در رأس لشكرى به خراسان فرستادند . بدبختانه تمام سربازانى كه دولت عليه شورشيان مىفرستاد تجربه‌اى نداشتند و فرمان دهان آنها نيز بىكفايت بودند . فتحعلى خان تركمن پس از ورود به مشهد در سپتامبر 1716 ، بسيارى از طلاهاى مرقد امام رضا ( ع ) را كند و از آنها سكه زد تا مخارج لشكريان را تأمين كند ؛ « 3 » و بعد از تداركات لازمه عازم هرات شد و در دهكدهء كوسويه در سه منزلى هرات با اسد الله مصاف داد و بر او پيروز شد . ولى چون فرمان ده بىتجربه‌اى بود در كار عجله كرد و فقط با هزار سوار به دنبال اسد الله شتافت . اسد الله متوجه خطاى دشمن شد و پس از تشويق سربازان ، به فتحعلى خان سخت حمله برد و او را با اكثر سپاهيانش به قتل رسانيد . بعد از اين حادثه ، باقى سربازان قزلباش رو به هزيمت نهادند و بار و بنه و توپ‌هاى خود را به ابدالىها واگذاشتند . سپس اسد الله دست به حمله زد و مشهد را در محاصره گرفت . مدافعان اگر چه مجهز نبودند وعدهء آنها نيز زياد نبود ، ولى توانستند مدت دو ماه به خوبى مقاومت كنند و به قول محمد حسن « در اثر كمك معجزه آساى امام رضا » « 4 » تمام حملات ابدالىها را دفع كردند . سرانجام ، اسد الله دست از محاصره برداشت و به جانب نيشابور حركت كرد و وقتى به قدمگاه رسيد برج و با روى قلعه‌اى را كه مشرف بر زيارتگاه بود خراب نمود و از آنجا به هرات رفت . « 5 »
هامش
( 1 ) . تاريخ نادرى ، ص 5 ؛ مجمع التواريخ ، ص 20 . محمد محسن در زبدة التواريخ ( ورقb203 ) اسم اين سردار را جعفر قليخان حاتمى ذكر مىكند ( كه مىگفتند از نسل حاتم طايى است ) . ( 2 ) . زبدة التواريخ ، ورقb203 ، تاريخ نادرى ، ص 50 . ( 3 ) . زبدة التواريخ ، ورقa204 . ( 4 ) . زبدة التواريخ ، ورقb204 . محمد حسن خان در كتاب منتظم ناصرى ، جلد دوم ، ص 230 ، آنجا كه محاصرهء مشهد را شرح مىدهد ، دو اشتباه مىكند . يكى آن كه مىنويسد محاصرهء مشهد در سال 1135 روى داد ، در صورتى كه چهار سال قبل از آن واقع شده بود . دوم آن كه مىگويد زمان خان ( شايد مقصود او محمد زمان خان سدوزايى باشد ) رياست ابدالىها را داشت كه مشهد را در محاصره گرفته بودند . ( 5 ) . زبدة التواريخ ، ورقb204 . اين قلعه بعدا دوباره تعمير شد و اكنون برپاست .