اين سال و ختانگ تاج آن كشور را بر سر نهاد و به لقب و ختانك پنجم يا حسين قلى ناميده شد .
اين شخص در ميان ايرانيان به اين اسم معروف است . « 1 »
گرگينخان بعد از آن كه به حكومت قندهار منصوب شد ، در آغاز ماه مه 1704 از كرمان با گروهى عزيمت كرد ، و هنگامى كه از دشت لوت مىگذشت ، سپاهيانش از گرما صدمهء بسيار ديدند . « 2 » آنگاه بعد از هفت هفته طى طريق ، ميرسمندر و بلوچىهاى تابع او را مطيع و منقاد ساخت .
گرگين به اين نتيجه رسيده بود كه مقتدرترين و با نفوذترين مرد در ميان قبيلهء غلجايى شخصى است به نام ميرويس يا اويس « 3 » بن شاه عالم ، كلانتر قندهار . ميرويس رئيس خاندان هتكى « 4 » بود و ثروت فراوانى از راه تجارت با هندوستان اندوخته بود . در اين وقت اعضاى قبيلهء غلجايى بالغ بر پنجاه هزار خانواده يا دويست و پنجاه هزار نفر بود . « 5 »
اگر چه ميرويس با ايرانىها حاضر به همكارى بود ، و ليكن گرگين دريافت كه اين مرد به علت حس جاهطلبى و ثروت زياد و نفوذ فراوان خود در ميان غلجايىها ، آدم خطرناكى است و ظاهرا براى آزمايش ، وى را براى سركوبى جمعى از طايفهء هزاره كه شورش كرده بودند فرستاد . با وجود اين ، ميرويس كار را مطابق دلخواه حاكم به پايان رسانيد .
گرجىها پس از ورود به قندهار ، نسبت به غلجايىها شروع به ظلم و اجحاف كردند و خود گرگينخان ، كه هميشه بيشتر مايل به اعمال زور بود تا سياست ، با آنها به تندى و خشونت رفتار كرد . « 6 » در نتيجه غلجايىها ناراضى و مستعد انقلاب شدند . سوء ظنى كه گرگين در اوايل نسبت به
هامش
و در 1673 تولد يافته بود . هرقل كه ميان مسلمانها به نام نظرعليخان معروف بود خود را هم مسلمان و هم عيسوى مىدانست ( طبق گفتهء تورن فور ) .
( 1 ) . براى فهرست اسامى پادشاهان كارتيل - مقالهء :The Chronological - Genealogical Table of the Kings of Georgia , in Georgia , vo 1 ."A . Gugushvili , 1 , nos . 2 , 3 , pp . 133 - 4 .( 2 ) . ،, Histoire de la Georgie , vo 1 . 11 , part 1 , pp , 24 - 5"Chronique"Sekhnia Chkheidze ,اين شخص مىنويسد : هنگامى كه گرگين خواست قيچى به دست بگيرد ، نتوانست .
( 3 ) . در بسيارى از منابع نام او ويس ذكر شده است ، ولى محمد خليل در مجمع التواريخ نام او را اويس نوشته است .
( 4 ) . محمد الموسوى در نسخهء خطى كتاب تحقيق و تعداد اقوام و فرقههاى افاغنه ( موزهء بريتانيا ،( Ms . OR . 1861 , fol . 29 aمىنويسد كه غلجايىها سيزده طايفه بودند . الفين استون( Elphinstone )درAccount of the Kingdom of Caubulنوشته است كه رئيس اين قبيله هميشه از طايفهء هتكى بود .
( 5 ) . محمد الموسوى ، همان كتاب ، ورقa29 .
( 6 ) . محمد مهدى ، تاريخ نادرى ، ص 4 ؛ پى سنل( Peyssonnel )،Essai sur les Troubles actuels de Perse et de Georgie , p . 98 ,