فصل ششم احياى آيين تشيع و تأثير آن در اقليتهاى مذهبى
بايد به خاطر داشت كه شاه سلطان حسين در ايام جوانى تحت تأثير افكار و عقايد مجتهد بزرگ محمد باقر مجلسى قرار گرفته بود . اين شخص در احياى تشيع در اواخر سلسلهء صفويه بيش از همه فعاليت كرده بود .
پدرش محمد تقى مجلسى بود ، كه خود نيز از مجتهدان معروف به شمار مىرفت و نخستين كسى بود كه كار دشوار جمعآورى احاديث شيعه را به عهده گرفت . محمد تقى كه در سال 1003 هجرى ( 1594 ) ديده به جهان گشود ، مرد دانشمند و غير متعصبى بود و حتى نسبت به صوفيان نظر خوبى داشت ولى معلوم نيست كه خود به اين گروه پيوسته باشد . « 1 » مرگ او در سال 1070 هجرى ( 1659 ميلادى ) اتفاق افتاد .
پسرش محمد باقر كه در سال 1037 ( 1627 ميلادى ) متولد شد ، عقايد و افكار ديگرى داشت و اگر چه مثل پدر در گردآورى احاديث شيعه زحمت مىكشيد ، بسيار متعصب بود . وى با سنىها سخت مخالفت و عداوت مىورزيد و چنان كه گفتهاند در حدود هفتاد هزار نفر از آنها را به آيين تشيع در آورد . ترديدى نيست كه آثار متعدد محمد باقر در اين امر تأثير داشته ، و ليكن كاملا احتمال مىرود كه بسيارى از اين اشخاص در تحت فشار دست از آيين خود برداشتند . وى همچنين از صوفيان متنفر بود و علت آن نه تنها اين بود كه آنان به حكمت اشراق علاقه داشتند ، بلكه از آن جهت كه بسيارى از صوفيان معروف سنى بودند . همچنين معتقدان به فلسفهء ارسطو و افلاطون را « پيروان يك يونانى بىدين » قلم داد مىكرد . « 2 »
هامش
( 1 ) . فرزند متعصب او ، محمد باقر ، لازم دانست از رفتار پدرش نسبت به صوفيان اظهار تأسف كند ، - كتاب براون :Persian Literature in Modern Times , pp . 403 - 4( 2 ) . - « رساله لمحمد تقى المجلسى » ، اثر او به زبان عربى كه در مجموعهء براون در كتابخانهء دانشگاه كمبريج مضبوط است ، شمارهء ( 7 ) 17 .c.