حادثهاى كه نشانهء وقايع بعدى بود ، در 1586 اتفاق افتاد . در اين سال الكساندر دوم حاكم عيسوى كاخت در گرجستان مورد حملهء شمخال قموق قرار گرفت . چون الكساندر انتظار كمكى از محمد خدابنده نداشت ، طبعا متوسل به هم مذهبان خود در شمال شد . روسها قوايى به فرماندهى آندرى خوورستين « 1 » به كمك او فرستادند و اين شخص پاى تخت شمخال ، به نام ترخو ، را تصرف كرد ، و ليكن دشمن حمله آورد و آنها را از دم تيغ گذرانيد . روسها در سالهاى 1599 و 1604 كوشيدند شكست خود را جبران كنند ، ولى به جايى نرسيدند . « 2 »
در اين ضمن ، اوضاع داخلى ايران با بر كنارى خدابنده و روى كار آمدن پسرش عباس بهبودى يافت . شاه عباس در نتيجهء فرو نشاندن طغيان در كاخت در سال 1615 موفق شد گرجىها را مجبور به اطاعت كند . رفتار او در اين مورد به اندازهاى بىرحمانه بود كه حتى امروزه به او ملعون مىگويند . پيترو دولا واله « 3 » ، كه در آن وقت در ايران بود ، پيش بينى كرد كه اقدامات شديد شاه عباس براى حفظ متصرفات ايران باعث از بين رفتن خانوادهء او خواهد شد . « 4 » اگر چه انقراض سلسلهء صفويه معلول عوامل ديگرى بود ، ولى رفتار شاه عباس در گرجستان بدون شك در وقايعى كه يك قرن بعد در ايران رخ داد بىتأثير نبود . از طرف ديگر در روسيه عكس العملى نسبت به اين واقعه ديده نشد ، زيرا اين كشور در آن وقت اوضاع آشفتهاى داشت . ولى وقتى ميخائيل فئودورويچ ، سر سلسلهء خاندان رومانف ، موقعيت خود را محكم كرد ، ميان روسيه و گرجستان سفرايى مبادله شد و در سال 1639 پادشاه كاخت ، به نام تهمورث ، سوگند وفادارى نسبت به تزار ياد كرد . در نتيجهء ايجاد روابط ميان دو كشور ، عدهاى از گرجىها در سال 1649 به روسيه مهاجرت كردند و در جنوب مسكو ساكن شدند . « 5 » اين واقعه در نيم قرن بعد نتايج مهمى به بار آورد .
هامش
( 1 ) .Andrei Khvorostin( 2 ) . اگر چه قواى روسها به فرماندهى بوتورلين( Buturlin )و پلشف( Pleshchev )ترخو را در سال 1604 به تصرف در آوردند و شمخال اندى را مجبور به فرار به كوههاى داغستان كردند ، ولى طوايف جنگ جوى قموق دوباره به روسها حمله آوردند و آنها را تار و مار كردند .
( 3 ) .Pietro della Valle( 4 ) . -Viaggi( برايتون ، 1843 ) ، جلد دوم ، ص 148 . شاه عباس با كشتن ملكهء كتوان ، مادر تهمورث پادشاه كاخت ، نام خود را ننگين كرد . به فرمان او بود كه ملكهء بىچاره را زجر دادند و سپس در سال 1624 هلاك كردند .
سرگذشت غمانگيز او باعث شد كه نويسندهء آلمانى آندرياس گريفيوس( Andreas Gryphius )يك تراژدى تحت عنوان :Catharina Von Georgien، در سال 1685 ، بسازد . شرح كشته شدن ملكه از قول كشيشهاى اگوستى نين در ايران توسط لنگ در كتاب ذيل آمده است :Lives and Legends of the Georgian Saints , ( London , 1956 ) pp . 171 - 2. ( 5 ) . 397 .N . Berdzenisgvili , I , Javakhishvili and S . Janasha , Istoriya Gruzzi ( Tifis , 1949 ) , vo 1 , l , p( از آقاى لنگ كه اين مأخذ را به من نشان داد متشكرم ) . اين عده در زمان جان بل ، اهل آنترمونى ، جراح اسكاتلندى كه با سفير روسيه ولنسكى به ايران آمد ( 1715 ) ، هنوز در قسمت جنوب مسكو بودند . - صفحات 9 - 15 كتاب بل( Bell )تحت عنوانA jonrueyetc