دست گرفته و در برابر حيوان مىكشيد . در اين وقت قاصدى شتابان از مشهد رسيد و نامههايى براى وزير كه در آن لحظه در آستانهء در ايستاده بود آورد . وزير منتظر بود شاه چه دستورى در آن خصوص صادر كند . ناگهان شاه سلطان حسين به وى گفت پس از پايان بازى با او مشورت خواهد كرد ، ولى قول خود را از ياد برد . « 1 »
نمونهء ديگرى از اخلاق شاه را مىتوانيم ذكر كنيم . در شب دوازدهم ژانويه 1706 ، شاه با درباريان خود در چهل ستون با شكوه و جلال تمام مشغول صرف شام بود . ناگهان يكى از ستونهاى بلند چوبى قصر آتش گرفت و در مدت كوتاهى حريق به ساير ستونها و قسمتى از سقف سرايت كرد . مىگويند شاه سلطان حسين به كسى اجازه نداد آتش را خاموش كند و در مقابل اين حادثه گفت : « اگر ارادهء خداوندى بر اين قرار گرفته است كه اين تالار سوخته شود ، با آن مخالفتى نخواهم كرد . » « 2 » با وجود اين اعتقاد شاه به جبر و تفويض ، اگر چه ساختمان به سختى آسيب ديد ولى آن طور كه گفته شده است كاملا خراب نشد « 3 » و بعدا اجازه داد كه چهل ستون را مرمت كنند .
امثلهء ديگرى از بىكفايتى شاه سلطان حسين و وزراى او بعدا ذكر خواهيم كرد . ولى از آنچه گفتهايم بر مىآيد كه اين پادشاه و اطرافيانش براى ادارهء چنان كشور بزرگى ، حتى در زمان صلح ، شايستگى نداشتند و وقتى طغيان و جنگ پيش آمد ، فساد تمام دستگاه ، در نتيجهء فرو ريختگى و اضمحلال كامل ، نمايان و آشكار شد . كسى نمىتوانست بگويد كه شاه سلطان حسين سلطنت خود را تحت شرايط مبارك و فرخندهاى آغاز كرد .
هامش
( 1 ) .A New Account of the East Indies , pp . 104 - 5 .( 2 ) . كروسينسكى ، صفحات 91 - 92 .
( 3 ) . مثلا - شرحى كه از راهب پطر مارتير( Martyr )درA Chronicle of the Carmelites in Persia , vo 1 . 1 , p . 473 ,نقل شده است . براى دانستن مقدار آسيبى كه در اين وقت وارد شد ، - كتاب استاد اوپهام پوپA Survey of Persian art , vo 1 . II , p . 1193 , Islamic Archictecture Safavi Period , ( Upham Pope، و نيز مقالهء آندره گودار تحت عنوان « اصفهان » در آثار ايران ( 1937 ) جلد دوم ، ص 120 . گودار مىنويسد كه : « ضمن تعمير قسمت فوقانى اين ساختمان ، به تيرهاى سوختهاى برخوردم كه مؤيد قول كروسينسكى است و ثابت مىكند كه اين عمارت تا قسمت فوقانى متعلق به دورهء شاه عباس كبير است . » كتاب آثار ايران به زبان فرانسه نوشته شده است .