شاه و درباريان بود . « 1 » گاردان و همراهان او به دنبال آنان به قزوين رفتند و بعد از چند ماه عازم اصفهان شدند .
ترديدى نيست كه ژوزف به علت آشنايى با زبانهاى مختلف خدمات ذى قيمتى به گاردان كرد ؛ زيرا اين شخص در ابتدا با هيچ يك از زبانهاى شرقى آشنا نبود و راه و رسم شرقىها را نمىدانست . مسلما گاردان در گزارشهايى كه راجع به حوادث ايران ، بعد از ورود خود به اصفهان ، به پاريس فرستاده است از اطلاعات و معلومات ژوزف استفاده كرده است .
مىدانيم كه قبل از سقوط اصفهان ، گاردان ژوزف را به عنوان نمايندهء مخصوص خود به نزد محمود فرستاد تا از او خواهش كند منافع و اتباع فرانسه را پس از ورود به شهر حفظ كند و اين نكته مىرساند كه گاردان اعتماد و اطمينان زيادى به ژوزف داشت . ژوزف هم مأموريت خود را به خوبى انجام داد و اين عمل نه تنها دليل قدرت او در امور ديپلماسى بود ، بلكه شجاعت او را مىرساند ، زيرا در همان مراحل نهايى محاصره ، گذشتن از صفوف ايرانىها و افغانىها بسيار خطرناك بود . « 2 »
محمود ژوزف را در فرحآباد به مهربانى پذيرفت ؛ و هنگامى كه شاه سلطان حسين براى تسليم تاج و تخت به نزد محمود آمد ، ژوزف هنوز در آنجا بود ؛ و در واقع هنگامى كه آن دو با يك ديگر ملاقات كردند ، حضور داشت . به همين مناسبت بود كه ژوزف توانست اطلاعات گرانبهايى راجع به آنچه در اين مورد روى داد به دست آورد . « 3 »
در اواخر ژانويهء 1723 ، ژوزف يادداشتى تحت عنوان « جنگ داخلى ايران » نوشت . در مقدمهء اين يادداشت شرح مختصرى راجع به ابدالىها و غلجايىها ديده مىشود ، و سپس شورش ميرويس و قتل گرگين يازدهم به دست او و كوششهاى بىفايدهاى كه ايرانىها براى اعادهء آرامش و فرو نشاندن شورش كردند ذكر شده است . بعد قضيهء مساعى لطفعلىخان براى جلوگيرى از حملات اعراب مسقط و نخستين حملهء محمود به ميان مىآيد ( قابل توجه است كه ژوزف دربارهء شكستى كه مىگويند لطفعلىخان به محمود وارد آورد چيزى نمىنويسد ) . « 4 » و سپس شورش لزگىها و دومين حملهء محمود مورد بحث قرار مىگيرد . به استثناى مطلب مختصرى كه در آن راجع به قحط و غلاى وحشت انگيز اصفهان نوشته شده است ، سخنى از محاصرهء شهر به ميان نمىآيد . ژوزف بعد از آن مأموريت خود را به حضور محمود در فرح آباد و روابط ملك محمود را با محمود غلجايى و ماليات گرفتن محمود از مردم اصفهان و شورش اهالى قزوين را شرح مىدهد . يادداشت فوق با عبارتى كه محمود بر سكههاى خود نقش كرده
هامش
( 1 ) . - اوايل فصل سى و هفتم .
( 2 ) . همان جا .
( 3 ) . بايگانى وزارت امور خارجهء فرانسه ، جلد ششم ، اوراقa308 -b262 .
( 4 ) . - ص 129 .