ضميمهء ششم يادداشتهايى راجع به منابع كتاب
مطالب مربوط به تاريخ ايران از سال 1694 تا 1730 فراوان است و گذشته از اين ، هم متنوع و هم به زبانهاى مختلف است . در اين مورد منابعى را كه به پانزده زبان شرقى و اروپايى است بايد مطالعه كرد . اگر چه حجم اين مطالب در بادى امر زياد به نظر مىآيد ، ولى با خلاصه كردن تفسيرها و حواشى ، مىتوان آن را تقليل داد . اين مطلب دربارهء كتابهايى كه راجع به حملهء پطر كبير به ايران نوشته شده است كاملا صدق مىكند .
در تأليف اين كتاب كوشيدهام كه تا حد امكان از مطالبى كه هم زمان با وقايع مربوطه نوشته شده است استفاده كنم ، ولى اغلب هم به آثار نويسندگان بعدى مانند ، كلراك ، سرجان ملكم ، بروسه و سولويف مراجعه كردهام . گذشته از اين ، هنگامى كه نويسندگان جديد اشاره به نكتهء تازهاى كردهاند ، آن را هم مورد استفاده قرار دادهام . در مورد اخير ، منابعى كه در دست داشتهام عبارتاند از :
1 - مقالهء بسيار مهم ميكلو خرماكلاى « 1 » دربارهء زاپيسكى اثر آورامف .
2 - شرح حال مفيدى كه در كتاب پ . ت . آروطونيان موجود است . « 2 »
بعضى از كتابهايى كه ديدم قابل استفاده نبودند ، مانند : كتاب كاته فورو « 3 » ، كه مرد جاهل و نادانى بود . همچنين كتاب ديگرى اثر موبردوگوس « 4 » ، تحت عنوان دهقان مشهور يا يادگار و ماجراهاى دانيل موژينيه . « 5 »
هامش
( 1 ) . - نام نويسندهء اين مقاله در فهرست مآخذ كتاب حاضر .
( 2 ) . عنوان اين كتاب اين است :Osvoboditelnoe Dvizheniye Arnyanskogo Naroda v pervoi Chetverti XVIII veka( 3 ) .Katephoro، براى دانستن عنوان اين كتاب - فهرست مآخذ كتاب حاضر .
( 4 )Maubert de Gouvest.
( 5 )L'IIIustre Parisan ou Memoires et Aventures de Daniel Moginie.