هنگامى كه سياست فرانسه را در قرن هفدهم راجع به مسائل شرق ملاحظه مىكنيم ، نام دو تن به چشم مىخورد . يكى راهب كبوشى به نام پرژوزف دوپارى « 1 » و ديگرى ، كه مقاصد او را تعقيب مىكرد ، ژان باتيست كلبر است . راهب مذكور بيش از ريشليو براى برقرار ساختن روابط مستقيم با ايران كوشيد . وى عقيده داشت كه فرانسه نبايد فقط كشورى اروپايى باشد و براى انجام اين منظور بايد در ماوراى بحار منافع تجارى و غيره به دست آرد . هدف عمده هندوستان بود ؛ ولى چون اين سرزمين از فرانسه زياد فاصله داشت ، لازم بود فرانسه در كشور ديگرى جاى پايى براى رسيدن به هندوستان باز كند و اين كشور ، ايران بود . بنابراين ، تصميم گرفته شد كه در وهلهء اول با ايران روابط برقرار شود . « 2 »
در اثر تشويق پرژوزف ، ريشليو لويى دهه « 3 » را ، كه بارون دو كورمنن « 4 » مشهور بود ، در سال 1626 با مقام سفارت به ايران فرستاد و براى بستن عهدنامهاى با اين كشور و حفظ عيسويان آنجا و افتتاح روابط تجارى با آن اختياراتى به وى داد . ولى به علت اشكال تراشى تركها ، دهه از قسطنطنيه فراتر نرفت . سه سال بعد دهه به مسكو فرستاده شد تا براى باز كردن راه تجارى ميان فرانسه و ايران از طريق بالتيك و روسيه و درياى خزر به مذاكره پردازد ، ولى مأموريت او نتيجهء مثبتى نداشت . « 5 »
ضمنا سعى شده بود كه با ايران رابطهء مستقيم برقرار شود و اين بار مقصود عملى شد .
پرژوزف و ريشليو كه از نفوذ و اعتبار اسپانيايىها و ايتاليايىها در هيئتهاى كار ملى « 6 » در ايران و از پرتغالى بودن تمام كشيشان سلك سنت اگوستن « 7 » در اين كشور آگاه بودند ، تصميم گرفتند
هامش
( 1 ) . وى در 1577 متولد شد و نامش فرانسوا لكلر دو ترامبله( Leclerc du Tremblay )بود ، تا آن كه به فرقهء كبوشى در آمد ( 1599 ) و به نام بالا معروف شد .
( 2 )Les Relations de la France avec la Perse , in the bulletin de la"H . Castonnet des Fosses ,( 3 )Societe de Geographie de Tours ( Angers , 1889 ) , pp . 9 . 10 .( 4 )Courmenin.
( 5 ) . پ . مارگرى( Margry )با استفاده از اسناد بايگانى وزارت دريادارى و مستعمرات فرانسه مىنويسد كه شاه عباس پيش نهاد كرد راه شمالى از طريق روسيه را مورد استفاده قرار دهند ، زيرا نمىخواست كه تركها ، دشمنان او ، از طريق عبور خطوط تجارى از قلمرو خود سود ببرند . از لحاظ مخارج حمل و نقل فرقى وجود نداشت . -Margry , Relations et Memoires inedits Pour Servir a L'Histoire de la l Frunce dans les Pays d Outre Mer , tires des Archives du ministere de la Marine et des Colonies ( Paris , 1887 ) p . 85 .همچنين - ،Octave Noel , Histoire du Commerce du Monde depuis les Temps les plus recules ( Paris 1894 ) , pp . 209 - 10 .( 6 )Carmelite.
( 7 ) . نخستين هيئت از فرقهء سنتاگوستن در اصفهان در سال 1599 تشكيل شد .
-Antonio Lourenco Farinha , A Expansao do Fe no Oriente Lisbon , ( 1943 ) vo 1 . 11 , p . 187، طبق همين منبع ، ( جلد دوم . ص 192 ) تمام كنسولهاى پرتغالى در اصفهان در طى قرن هجدهم از فرقهء سنت اگوستن بودند .