جانشين او ، به نام ليندرت دوكلين « 1 » ، چند روز قبل از آن به گمبرون رسيده و هنوز رسما كارها را از او تحويل نگرفته بود . « 2 »
چون زد و خورد ادامه داشت ، سيد عبد الله از انگليسىها تقاضاى كمك عليه هلندىها كرد ولى جواب مساعدى دريافت نداشت . سپس ، بنابر تقاضاى هلندىها ، انگليسىها وساطت كردند و جنگ پايان يافت و هلندىها از هرمز چشم پوشيدند . « 3 »
در تاريخ 13 ر 2 فوريه 1729 ، قاصدى از اصفهان وارد شد و پيغامى از ويليام كاكل ، نمايندهء عمدهء كمپانى انگليسى هند شرقى در اين شهر ، آورد « 4 » كه اشرف از خدماتى كه كمپانى در مورد قضيهء هرمز كرده است بسيار خشنود است . از طرف ديگر ، اين واقعه كه به حيثيت و اعتبار هلندىها لطمه وارد آورد ، آغاز دورهء انحطاط قدرت آنها در ايران محسوب مىشود . « 5 »
در اينجا بايد در حدود بيش از دو سال به عقب برگرديم تا رشتهء سخن را در مورد كمپانى انگليسى هند شرقى به دست گيريم .
در 11 دسامبر / 30 نوامبر 1726 ، جان هورن « 6 » ، نمايندهء انگليسى در اصفهان ، نامهاى با گمبرون فرستاد و خبر غلبهء اشرف بر احمد پاشا را متذكر شد و نوشت كه :
« پادشاه قبل از آن كه براى اين مهم بيرون رود ، تمام اروپاييان مقيم پاى تخت را احضار كرد و به آنها فرمان داد همراه او بروند . و اگر چه آنها از پذيرفتن آن معذرت خواستند ولى مجبور شدند هديهاى به بهاى چهل تومان به اعتماد الدوله جهت مرخص شدن تقديم كنند . زيرا مىدانند كه با اسلحه در مقابل تركها ظاهر شدن عواقب بسيار بدى دارد . »
چندى پس از آن ، اشرف به انگليسىها فرمان داد كه محل كار خود را از اصفهان به جلفا انتقال دهند ولى آنها خواهش كردند كه وى تصميم خود را تغيير دهد زيرا سابقا تمام امتيازات و حقوق آنها را تجديد كرده بود . « 7 » اشرف نيز پذيرفت معالوصف ، در اوايل ژانويهء 1729 ، جان هورن محل كار خود را به گمبرون انتقال داد . مىتوان حدس زد كه علت اين انتقال ، راكد بودن تجارت در مركز كشور به علت شورش و ناامنى عمومى بوده است . در تابستان 1729 ، رفتار ظالمانهء افغانها باعث طغيانى در ناحيهء اور ، از شهرهاى كرمان شد ، جايى كه انگليسىها و هلندىها پشم بز مورد نظر را خريدارى مىكردند . شورشهاى ديگرى در ساير نقاط آن ولايت به وقوع
هامش
( 1 )Lindert de Cleen.
( 2 ) . تاريخ انتصاب او 23 ژوئيه 1728 بود ( در اين وقت هنوز در باتاويا اقامت داشت ) . -Von Rcsandt , op . cit . p . 254( 3 )Gambroon Diary , 11 and 23 January , 1729.
( 4 ) . جان هورن( Horne )نماينده ، محل كار خود را ماه قبل از آن اصفهان به گمبرون انتقال داده بود .
( 5 )Dunlop , op . cit . pp . 260 - 1.
( 6 )Horne.
( 7 ) . نامهاى از اصفهان به گمبرون ، مورخ 30 ر 19 ژانويه 1757 .