روحيهء ايرانيان در اين وقت بسيار خراب بود ، زيرا از ابدالىها و غلجايىها چند بار شكست خورده بودند و بعد از عزل و كور كردن فتح عليخان داغستانى در هشتم دسامبر اوضاع كشور بسيار آشفته بود . بعد از عزل شخص مذكور ، برادرزادهاش لطفعلىخان بازداشت شد و قوايى كه فراهم آورده بود متفرق گرديد ؛ و به اين ترتيب تنها سنگرى كه در برابر شورش و حمله در جنوب و جنوب غربى كشور وجود داشت از ميان رفت .
ايضا در يادداشتهاى روزانهء گمبرون ، مورخ 26 ر 15 سپتامبر 1721 ، ذكر شده است كه « بلوچها و افغانها تا حدود اصفهان را نيز به باد غارت مىدهند و بسيارى از تجار و كالاها را با خود مىبرند و به طور كلى تجارت در ايران را خراب كردهاند » . در همان يادداشتها نوشته شده است كه اصفهان بهترين بازار براى فروش ماهوت است ؛ ولى متذكر مىشود كه مخارج محل كار در آنجا بسيار زياد و بالغ بر 175000 شاهى « 1 » يا سه هزار ليره در سال مىشود . نمايندهء كمپانى براى توجيه اين مبلغ مىگفت : « بايد در نظر داشت كه محل كمپانى در شهرى واقع است كه مردم آن در تجمل زندگى مىكنند و ظاهر آراستهء آن محل براى شهرت و اعتبار كمپانى ضرورى است . » « 2 »
نمايندهء كمپانى بعد از شرح مختصرى دربارهء محل كار كمپانى در كرمان و پشم اين ناحيه ، مىنويسد كه نامهاى به اعتماد الدوله ( محمد قليخان شاملو ) نوشته است به اميد آن كه امتيازات مساعدترى براى تجارت كسب كند . در پايان شكايت مىكند كه « هر حق يا امتيازى كه كمپانى از پادشاه ايران دريافت داشته لغو شده است . و بسيارى از آنها كه در نتيجهء فرامين مكرر تجديد شده چند ماه بيشتر دوام نداشته است » ؛ معلوم نيست چه جوابى به نمايندهء مذكور داده شده است . با در نظر گرفتن وقايعى كه به زودى روى داد ، شكايت نمايندهء كمپانى بىاثر بود ، زيرا حملهء دوم غلجايىها مدت كوتاهى بعد از آن به وقوع پيوست و تمام اوضاع كشور را آشفته كرد .
هامش
( 1 ) . محاسبات كمپانى هميشه به شاهى صورت مىگرفت ، و يك شاهى معادل 4 پنس بود ( هر دويست شاهى يك تومان بود ) . نرخ مبادله در بمبئى در آن وقت از قرار هر تومان 27 روپيه بود .
( 2 )Persia and the Persian Gulf Records , vo 1 . XIV ..