سپس بر سر دو مبلغ هنگفت « 1 » كه پطر مكاره « 2 » ، يكى از رؤساى سابق كمپانى « 3 » ، به شاه قرض داده بود اشكالاتى پيش آمد . در اين مباحثات ، مستوفى خاصه بيشتر از همه اظهار مخالفت مىكرد .
با وجود اين ، در بيست و نهم اوت ، كتلار موفق شد پنج فرمان به دست آرد كه علاوه بر تفويض تمام امتيازات سابق به كمپانى ، شرايط بدى را كه محمد جعفر در باتاويا پيش نهاد كرده بود كان لم يكن محسوب مىداشت . كتلار قدردانى و تشكر خود را با تقديم هدايا به فتحعليخان داغستانى و مستوفى خاصه ابراز كرد .
در اين مدت ميان اعضاى اين هيئت و اعضاى هيئت ولينسكى روابط دوستانه برقرار شد .
قبل از آن كه هيئت اعزامى روسى از اصفهان بيرون رود ، شاه بزرگترين فيلى را كه از هلندىها دريافت داشته بود ، به عنوان هديه به تزار ، به ولينسكى سپرد .
كتلار اگر چه به مقصود اصلى خود رسيده بود ، و ليكن منظور ايرانىها برآورده نشد . تقاضاى آنها اين بود كه با كمك هلندىها به اعراب مسقط حمله برند . در اين وقت اعراب مذكور بحرين را تصرف كرده بودند و گمبرون را تهديد مىكردند . فتحعليخان كتلار را احضار كرد و از او خواست كه دو كشتى كمپانى را براى پس گرفتن بحرين ارسال دارد . كتلار به صراحت ، ولى مؤدبانه ، پاسخ داد كه اجازهء چنين اقدامى را ندارد . اگر چه شاه در 29 اكتبر به كتلار اجازهء بازگشت داد ، ولى فتح عليخان دوباره او را در 17 نوامبر به حضور طلبيد و تقاضاى سابق را تكرار كرد .
كتلار كه در اين وقت حال خوشى نداشت در امتناع خود پافشارى كرد .
كتلار با وجود كشمكش بر سر مسئلهء كمك به ايرانىها عليه اعراب مسقط و ضعف و ناتوانى خود ، در اواخر نوامبر با اعضاى هيئت عازم گمبرون شد . ضمن سفر به آنها خبر رسيد كه اعراب در جزيرهء هرمز پياده شده به محاصرهء قلعه پرداختهاند ؛ و گذشته از اين ، بيم اين بود كه به گمبرون حمله كنند . كتلار ، با وجود ناتوانى ، به همراهى اعضاى هيئت اعزامى به گمبرون شتافت و در 19 ژانويه 1718 به آنجا رسيد . يكى از كشتىهاى هلندى ، به نام هرينگ توين « 4 » ، آماده شده بود كه كتلار را به باتاويا ببرد ولى مقدر نبود كه سفير سوار كشتى شود . به مجرد ورود او ، فرمان ده پادگان ايرانى خواهان استفادهء كشتى عليه اعراب شد و وقتى كه هلندىها با اين تقاضا موافقت نكردند ايرانىها محل كار آنان را در محاصره گرفتند و مانع ورود آذوقه و غيره به آنجا
هامش
( 1 ) . شايد اين همان مبلغى باشد كه برناردو بورژ( Bourges )ذكر كرده است ؛ - ص 467 اين كتاب .
( 2 )Macare.
( 3 ) . پطر مكاره ، از تاريخ 1708 تا 1712 ، بازرگان عمدهاى در اصفهان بود و بعد مقام مديريت را يافت . وى در سال 1713 به باتاويا رفت . -Wijnaendts Van Resandt , De Gezaghebbers der Oost - IndischeCompagnie , p . 252 .( 4 )Haringtuyn.