با وجود آن كه اعراب كشتى ناخدا مرويل « 1 » را ضبط كردند ، چارلز لاك ير توانست سال بعد از مسقط بازديد كند ( 1706 ) . شرحى كه دربارهء اين شهر و پادگان امام مىنويسد در جاى ديگر اين كتاب نقل شده است . « 2 »
اعراب مسقط اگر چه به عمليات خود عليه كشتىهاى ايرانى و پرتغالى ادامه دادند ، ولى ظاهرا از حمله به كشتىهاى كمپانى انگليسى هند شرقى خوددارى مىكردند ، و معلوم نيست كه به كشتىهاى هلندىها نيز حمله كرده باشند . گذشته از اين ، بعد از آن كه در نتيجهء عهد نامهء او ترخت ، با فرانسه صلح شد ، هم انگليسىها و هم هلندىها توانستند به تقويت كشتىهاى خود در خليج فارس و بحر عمان بپردازند . در سال 1716 ، كمپانى انگليسى هند شرقى دو كشتى كوچك ، به نام گرب « 3 » ، در سورات جهت حمل و نقل در خليج فارس و نواحى مجاور ساخت .
يكى از آنها ، به نام بريتانيا ، داراى 18 توپ بود و گنجايش 140 نفر را داشت ؛ و ديگرى ، به نام ، فيم « 4 » ، داراى 16 توپ و به گنجايش 120 نفر بود . « 5 »
اكنون نظرى به اوضاع كمپانى انگليسى هند شرقى در ايران بيفكنيم . بعد از مرگ ادوارد اون « 6 » و پرسكات « 7 » ، جان لاك « 8 » به عنوان نماينده انتخاب شد . شخص اخير توانست تا آغاز سال 1707 باقى سهم كمپانى گمبرون را از عوايد گمركى گمبرون به دست آورد . وى دريافت كه تجارت پارچهء كمپانى دستخوش حوادث گوناگون است ؛ به اين معنى كه در سال 1706 از فروش اين كالا 16 درصد استفاده كرده بود در صورتى كه سال بعد آن را با ضرر فروخت . « 9 »
در ماه مه 1707 ، يك بازرگان انگليسى ، به نام اسكترگود « 10 » ، به همراه تاجر ديگرى ، موسوم به پطر كورگن ون « 11 » ، از گمبرون به اصفهان رفت و چند ماهى در آنجا ماند و سپس به خليج فارس بازگشت . اسكتر گود در اين مدت خاطرات روزانهء خود را مىنوشت ، ولى نكتهء جالب توجهى را
هامش
( 1 )Murvil.
( 2 ) . - اواخر فصل پنجم .
( 3 ) .« Grab »از كلمهء « غراب » مىآيد و دربارهء يك نوع كشتى اطلاق مىشد كه آن را با پارو مىراندند ، ولى بعدا دربارهء كشتىهاى تندرو و مجهز به كار برده مىشد . - يادداشتFosterدر :C . Downing , A History of the Indian Wars , p . 10( 4 )Fame.
( 5 ) . جزئيات تسليحاتى و كاركنان اين دو كشتى از كتاب دونينگ ، ص 14 ، اقتباس شده است .
( 6 ) . دوبروين ، كه در هنگام مرگ اون در سال 1704 در اصفهان اقامت داشت ، او را مردى شريف و درست كار و مورد احترام همه مىداند . - سفرنامهء او ، جلد اول ، ص 263 . اون يكى از دوستان نزديك فرانس كاستلين بازرگان عمدهء كمپانى هلندى در اصفهان بود .
( 7 )Prescott.
( 8 )Lock.
( 9 ) . منتشر شده در كلكته در سال 1935 .
( 10 )Scattergood.
( 11 )Curgenwen.