فصل سى و يكم فعاليتهاى كمپانى انگليسى هند شرقى و كمپانى هلندى هند شرقى از 1694 تا 1722
از آنجا كه امتيازات دو كمپانى مذكور در ايران مربوط به فرامين پادشاه بود و به عهدنامه بستگى نداشت ، آن امتيازات بعد از مرگ شاه سليمان در ماه ژوئيه 1695 ملغى شد . بروس « 1 » مىنويسد كه « در ايران تعهداتى كه پادشاه در امور جزئى ، مثلا تجارت ، « 2 » مىكند پس از مرگ او ملغى محسوب مىشود . و بنابراين از جانشين او بايد تقاضا كرد كه آن تعهدات را تجديد يا امتيازات تازهاى تفويض كند . » نظر به اين كه نمايندهء كمپانى انگليسى هند شرقى به طور دايم در اصفهان سكونت داشت ، به مجرد درگذشت شاه سليمان توانست در نتيجهء مذاكرات طولانى ، فرامين جديدى به دست آرد و با وجود سعى و مجاهدتى كه در اين راه مبذول داشت ، نتوانست قبل از ژوئن 1697 به تحصيل بيست و يك فرمان مورد نظر موفق شود . اين فرامين دربارهء مطالب زير بود :
1 - ابقاى محل كار كمپانى در اصفهان .
2 - پس دادن محل كار كمپانى در شيراز توسط حاكم آن شهر ( حاكم مذكور آن محل را به تصرف در آورده و محل بدترى به كمپانى داده بود ) .
3 - معافيت از پرداخت ماليات راه .
4 - حق صادر كردن لااقل دوازده اسب در سال .
5 - حق خريد پشم كرمانى ( راور ) به هر مقدار .
6 - حق ساختن و صدور شراب .
هامش
( 1 )Annals , vo 1 , . III , p . 168.
( 2 ) . مبلغان كاتوليك در ايران نيز مىبايستى حقوق و امتيازات خود را در اين موارد تجديد كنند . براى اين موضوع ، - فصل سى و پنجم اين كتاب .