و همچنين پشم كرمانى جمع كند ( قسمتى به طريق پاياپاى ) ؛ و ثانيا ، براى تسهيل امور در ايران دستگاههاى خود را در اين كشور توسعه دهد ، به طورى كه شامل يك نماينده ، چهار عامل و چهار منشى باشد ؛ و ثالثا ، محل كار كمپانى واقع در اصفهان ، به جاى آن كه متناوبا كار كند ، مىبايست هميشه باز باشد و رابعا ، نمايندهء كمپانى مىبايست بتواند به ميل خود يا در گمبرون بماند و يا محل كار خود را به اصفهان منتقل سازد و اين امر را مىبايست به صلاح ديد او واگذاشت كه كدام يك از اين دو محل براى اجراى سياست جديد كمپانى مناسبتر است . « 1 » همچنين تذكر دادند كه منشىهاى مذكور براى آن كه بهتر بتوانند كار خود را انجام دهند بايد در منازل بازرگانان ارمنى ساكن جلفا زندگى كنند ، زيرا به اين طريق خواهند توانست زبان آنها را فراگيرند و از طرز كار آنها مطلع شوند . « 2 » سپس دستورات دقيقى دربارهء خريد پارچه از ارامنه و طريقهء فروش پارچه داده شد .
كمپانى بعدا اظهار اميدوارى كرد كه اگر امور تجارى به خوبى اداره شود ممكن است : « راه قديمى تجارت ابريشم بين ايران و حلب منحرف گردد و اصفهان مركز اين داد و ستد شود و بتوان پارچههاى انگليسى را با ابريشم در اين شهر معاوضه كرد . ابريشمى كه در پاى تخت به دست مىآيد بايد به گمبرون فرستاده شود تا با كشتىهاى كمپانى به اروپا ارسال گردد . اين عمل باعث خواهد شد كه هم كشتى رانى رونق گيرد و هم عوايد انگلستان افزايش يابد . بنابراين در فروش پارچههاى پشمى تسهيلات لازم بايد فراهم شود تا كمپانى بتواند مقدار زيادترى در سال بعد به ايران بفرستد و تعهّداتى را كه ضمن به دست آوردن امتيازات اخير از طرف پادشاه انگليس قبول كرده است ، انجام دهد . » « 3 »
هنگامى كه اين دستورها در اوايل 1695 به ايران رسيد . نمايندهء كمپانى تصميم گرفت مركز كار خود را در اصفهان قرار دهد تا با تجّار ارمنى در جلفا تماس نزديكترى بگيرد و پارچهها را توسط آنها به فروش برساند . منفعت ديگرى كه عايد شد و اهميت آن به زودى نمايان گرديد اين بود كه نمايندهء مذكور تماس نزديكترى با دولت ايران پيدا كرد . قبل از آن كه ناخدا بنيامين
هامش
( 1 )Bruce , Annals , vo 1 . III , p . 140.
( 2 ) . -Bruce , Annals , pp . 140 - 141معلوم نيست كه جا دادن جوانان انگليسى در منازل ارمنىها عملى شده باشد . همين نكته هم در مورد فارسى و ارمنى ياد گرفتن اين جوانان صدق مىكند . با در نظر گرفتن اين كه كاركنان كمپانى اسامى ايرانى را غلط نوشتهاند ، معلوم مىشود كه بيش از چند تن آنها در زبان فارسى تسلطى پيدا نكردند .
( 3 ) . همان كتاب ، ص 161 ، متكى برنامههايى كه از دربار انگليس به نمايندگان كمپانى هند شرقى در ايران ارسال شده است ، ( مورخ 30 مارس و 6 ژوئن 1694 و 8 مارس 1695 ) ، بايد در نظر داشت كه پطر كبير نيز مىخواست راه اين تجارت را منحرف كند ، ولى قصد او اين بود كه از طريق روسيه بگذرد . - اوايل فصل نهم .