سر جوزايه چايلد به اعتراضات كمپانى لوان وقعى ننهاد و كوشيد فروش پارچههاى انگليسى را در ايران رواج دهد و مىگفت كه چون كرايهء كشتى كم است و كمپانى هند شرقى در گمبرون حقوق گمركى نمىپردازد ، بهاى پارچهء آن از بهاى پارچهء كمپانى لوان ، كه از طريق خشكى به بازار ايران عرضه مىشود ، كم تر تمام مىشود . بنابراين ، در سال 1691 ، به نمايندهء كمپانى هند شرقى در گمبرون دستور داده شد كه تا حد امكان در فروش پارچه سعى كند . چندى بعد مقدار زيادى پارچه به آنجا ارسال گرديد و نمايندهء كمپانى مأمور شد براى ترتيب فروش آن به اصفهان برود . همچنين قرار بود براى عدهاى جوان انگليسى كه از لندن فرستاده شده بودند محلى در اصفهان پيدا كند . منظور از اعزام آنها اين بود كه زبانهاى فارسى و ارمنى را بياموزند تا بتوانند امور تجارى كمپانى را در ايران اداره كنند . « 1 »
در اكتبر 1693 سر جوزايه چايلد موفق شد امتيازات جديدى از پادشاه انگلستان به دست آرد كه نه تنها امتيازات سابق را تأييد مىكرد ، بلكه كمپانى را موظف مىساخت كه ساليانه مقدارى كالا ( مخصوصا پارچه ) به بهاى صد و پنجاه هزار ليره از انگلستان صادر كند . از آنجا كه فروش اين مقدار امتعه در بازارهاى هندوستان محال به نظر مىرسيد ، ترتيبى داده شد كه قسمت عمدهء آن كالاها در ايران به فروش برسد .
سياست توسعه طلبى كمپانى در ايران در سال 1693 بعد از انهدام ناوگان فرانسوى در ازمير تقويت شد . خسارات كمپانى در اين حادثه بالغ بر ششصد هزار ليره بود . « 2 » در صورتى كه هلندىها بيشتر زيان ديدند . گفته مىشد در نتيجهء اين شكست پارچههاى كمپانى لوان از طريق خشكى در آن سال به ايران نخواهد رسيد و به اين ترتيب كمپانى هند شرقى خواهد توانست پارچهء خود را به خوبى بفروشد . « 3 » نتيجهء ديگر انهدام ناوگان فرانسوى اين بود كه كمپانى هند شرقى توانست كالاهاى بيشترى بفرستد .
در همان سال رؤسال كمپانى هند شرقى به سورات و بمبئى دستور دادند كه در امر تجارت با ايران تسريع كنند . در وهلهء اول ، نمايندهء كمپانى در ايران مىبايست تا آنجا كه مىتوانست ابريشم
هامش
( 1 )Bruce , Annals , vo 1 . III , p . 108.
( 2 ) . سر جوزابه چايلد از شنيدن ضررى كه به بازرگانان ترك وارد آمده بود بسيار خشنود شد ؛ زيرا به قول او تركها مرتبا به كمپانى او حمله كرده بودند . اين شخص اميدوار بود كه كمپانى لوان موقعيت خوب خود را از دست بدهد و كمپانى هند شرقى جاى آن را بگيرد . - سرخان ، همان كتاب ، ص 248 . از دست رفتن آن همه كشتى با امتعهء گران بهاى آنها باعث نارضايتى مردم از وزارت دريادارى انگليس شد . اسقف برنت( Burnet )در كتاب خود تحت عنوانHistory of his Own Times ( London , 1818 ) , vo 1 . III , P . 138مىنويسد كه مردم از اطلاعات غلط ما در امور بحريه شكايت دارند و دستورهايى كه دريا سالاران از شوراى كابينه گرفته بودند غلط بود و بدتر آن كه بد اجرا شد .
( 3 ) . چنان كه در فصل سى و يكم شرح داده خواهد شد ، اين واقعه مانع از رسيدن پارچههاى كمپانى لوان به اصفهان نگرديد .