مىكرد اين دو كشور را بر آن داشت كه اختلافات خود را تسويه و عليه دشمن مشترك متفقا اقدام كنند . به علاوه ، در نتيجه انقلاب 1688 ، جيمز دوم از سلطنت خلع شد و دخترش ، مارى ، همراه با شوهرش ، گيوم د / اورانژ « 1 » ، به جايش نشستند . و به اين ترتيب ، موقتا انگلستان و هلند متحد شدند .
هفت سال پيش از آن كه اين تحول صورت گيرد ، هلندىها نمايندگان كمپانى انگليسى هند شرقى را از بنتام ، آخرين جاى پاى آنها از جاوه ، بيرون كرده بودند . اگر چه از بين رفتن تجارت جاوه به نظر انگليسىها تا مدتى شكست بزرگى محسوب مىشد ، ولى تا آنجا كه مربوط به منافع آنها در هندوستان ( و تا حدى در ايران ) بود ، آن واقعه تأثير خوبى داشت زيرا كمپانى هلندى هند شرقى با وجود قدرت و نفوذ خود ، نتوانست تفوق خود را هم در جنوب شرقى آسيا و هم در هندوستان حفظ كند . از آنجا كه هلندىها بيشتر با جنوب شرقى آسيا به تجارت مشغول بودند ، راه ترقى كمپانى انگليسى هند شرقى در هندوستان باز شد و اين وضع موقعيت آن را در ايران بهتر كرد . « 2 » با وجود اين ، اگر چه كمپانى انگليسى هند شرقى به زودى به صورت يك مؤسسهء سياسى و تجارى در هندوستان درآمد ، ولى فعاليت آن در ايران هميشه محدود به امور تجارى بود .
در سال 1682 ، هنگامى كه اوضاع كمپانى انگليسى هند شرقى خوب نبود ، دو برادر كاردان ، يكى به نام سر جوزايه چايلد « 3 » در لندن ، و ديگرى به اسم سر جان در هندوستان ، شروع به فعاليت كردند و قسمت عمدهء امور كمپانى را به دست گرفتند و در اثر كوشش آنها بود كه دورهء ترقى آن آغاز شد . در ايران ، انگليسىها سعى كردند كه بازرگانان ارمنى را ترغيب به تجارت با اروپا از طريق بمبئى كنند ؛ و مىگفتند از اين راه منافع بيشترى عايد آنها خواهد شد تا از راه حلب . « 4 » طبعا اين اقدام باعث تجديد كشمكش با كمپانى لوان گرديد . همچنين ارسال كالاهاى هندى از طرف كمپانى هند شرقى به انگلستان باعث اعتراض سازندگان كالاهاى مشابه در اين كشور شد و به اين ترتيب دشوارى ديگرى پيش آمد . « 5 »
هامش
( 1 )William of Orange.
( 2 ) . خان ، ص 135 .
( 3 )Josiah Childe.
( 4 ) . -Bruce , Annals , vo 1 . II , p . 618، گذشته از قيمت گران حمل و نقل كالا از طريق حلب ، مخارج دلالان را هم بايد در نظر گرفت . قابل توجه است كه بهاى ادويهاى كه از طريق دماغهء اميد نيك به اروپا فرستاده مىشد يك سوم مبلغى بود كه از طريق حلب ارسال مىگرديد .
( 5 ) . در حدود نه سال بعد هنوز مخالفت شديدى از طرف سازندگان كالاهاى مشابه در انگلستان ابراز مىشد و عريضههايى در اين مورد به پارلمان مىفرستادند و بعضىها هم عرايضى مخالف آنها ارسال مىداشتند .
مقدارى از اين عرايض و شكايات كه تاريخ آنها در حدود سال 1700 است در موزهء بريتانيا ديده مىشود .