خود را تقويت كند و به افغانها حمله برد ، ولى به عقب رانده شد و در اين ضمن باقى قواى او بىحركت ايستاده بود . در دو مورد ديگر جناح راست لشكر ترك به دشمن حمله برد ، ولى در هربار شكست خورد . احمد پاشا كه مىدانست جنگ در آن شرايط سودى ندارد ، با سربازان خود به اردو بازگشت و دوازده هزار كشته در صحنهء نبرد به جاى گذاشت . اگر اشرف بىدرنگ حمله كرده بود ، شكست دشمن مسلم و محرز بود ، ولى وى نقشههاى ديگرى در سر داشت .
در همان شب عدهاى از كردها كه نگريخته بودند در اردوى تركها فرياد بر آوردند كه اگر كسى مايل است از مرگ نجات يابد ، بايد بىدرنگ عقبنشينى كند . كردها از هرج و مرجى كه ايجاد شد استفاده كرده بار و بنه تركها را كه احمد پاشا به شتاب بر جاى گذاشته بود به باد غارت دادند . به اين ترتيب ، توپ خانه و بار و بنهء تركها به دست افغانها و كردها افتاد و احمد پاشا و بقاياى لشكر او نخست به همدان و از آنجا به كرمانشاه و بغداد بازگشتند . « 1 »
اگر چه احمد پاشا كردها را مقصر مىدانست ، ولى مسئوليت آن شكست را به پاى عبد العزيز پاشا ، حاكم مراغه ، مىگذاشت . « 2 »
هنگامى كه اشرف از عقب نشينى تركها خبر يافت ، با سربازان خود به دنبال آنها شتافت و به قولى همراه آنها شد . « 3 » و در نتيجهء خوش رفتارى خود اميدوار بود كه سربازان ترك را از جنگيدن باز دارد . همچنين اسيران جنگى را آزاد كرد .
خبر اين شكست كه در دسامبر 1726 به قسطنطنيه رسيد باعث بهت و حيرت بسيار شد .
دولت تركيه به اميد آن كه جلوى نيرنگ اشرف را بگيرد چنين شايع كرد كه وى به آيين تشيع در آمده و رافضى شده است . استانيان اين جريان را به لندن گزارش داد و نوشت كه « اقدام تركيه يك حيلهء سياسى است و آن دولت مىخواهد مردم را عليه او ( اشرف ) برانگيزد و نگذارد طرفدار او شوند . » « 4 » احمد پاشا ، كه مشتاق باز يافتن اعتبار از دست رفته بود ، مىخواست جنگ را ادامه دهد و دولت تركيه نيز تا مدتى چنين تصميمى داشت و براى اين منظور فرمان داد كه در ولايات اروپايى تركيه به گرد آورى سرباز پردازند ، زيرا تصور مىكرد سربازان عيسوى گوش به تبليغات اشرف نخواهند داد . دولت تركيه نمىدانست با احمد پاشا چگونه رفتار كند ، زيرا نه به او كاملا اعتماد داشت و نه مىتوانست او را از فرمان دهى بردارد « 5 » ، و با در نظر گرفتن موقعيت او
هامش
( 1 ) . شرح اين جنگ ، كه در 20 نوامبر 1726 روى داد ، متكى بر نوشتههاى كلراك ، جلد دوم ، صفحات 338 - 340 و فن هامر ، جلد چهاردهم ، ص 153 ، است .
( 2 ) . عبد العزيز چند هفته بعد به دست فرخ پاشا به قتل رسيد ؛ - چلبىزاده . ورقb113 .
( 3 ) . كلراك ، جلد دوم ، ص 340 ؛ هنوى ، جلد سوم ، ص 249 .
( 4 ) . گزارش 27 دسامبر 1726 - 7 ژانويه 1727( State Papers , 97 , vo 1 . XXVI )( 5 ) . در 24 ژانويه - 4 فوريه ، استانيان گزارش داد كه دولت تركيه « اين شكست » را نتيجهء بىاحتياطى احمد پاشا .