تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 252

مساهمون:

ص٢٥٢
اول قصد داشت كه در اصفهان حاضر به دفاع بشود و براى اين منظور در داخل شهر ديوارى با برج‌وبارو ساخت كه تمام عمارات مهم را در برگرفت . گاردان دربارهء اين استحكامات چنين مىنويسد : « اين قلعه عبارت است از حصارى از ديوارهاى گلى در وسط شهر و در هر بيست قدم آن برج و بارويى ساخته شده است و قلعهء كهنه و ميدان بزرگ و منزل شاه را در بر دارد و محيط آن قريب يك فرسنگ است . » « 1 » هنگامى كه اشرف خبر يافت كه مردم قزوين با همان شجاعت ديرين خود پادگان ترك را از اين شهر رانده‌اند ، بسيار شاد شد و در نقاطى كه ترك‌ها اشغال كرده بودند « 2 » بيانيه‌هايى انتشار داد و مردم را تحريض كرد به قزوينىها تأسى جويند . پس از آن كه اشرف در اواخر پاييز 1726 آگاه شد كه احمد پاشا با لشكرى گران از همدان خارج و از طريق خرم آباد عازم اصفهان شده است ، با قواى مختصرى كه در اختيار داشت به مقابلهء او شتافت . تعداد سپاه او از هفده هزار نفر تجاوز نمىكرد و شامل افغانى و درگزينى و عده‌اى ايرانى بود ؛ « 3 » و بجز چند زنبورك ، اسلحهء آتشين نداشت . از طرف ديگر ، تعداد لشكر احمد پاشا در حدود هفتاد تا هشتاد هزار نفر « 4 » و اكثر اين عده ترك و جمعى نيز كرد بود و در مورد توپ خانه ، احمد پاشا تفوق كامل داشت . احمد پاشا پس از خروج از همدان پيغامى به اشرف فرستاد و گفت كه افغان‌ها مردم بىنوا و ناشايسته‌اى هستند كه به ناحق پادشاهى را معزول كرده‌اند و او ( احمد پاشا ) مصمم است تخت و تاج را به صاحب حقيقى آن بازگرداند . « 5 » اين پيغام اشرف را چنان خشمگين ساخت كه بىدرنگ مهتر خود فرهاد را ( كه سابقا با اين شغل در خدمت شاه سلطان حسين بود ) با دو نفر افغانى به اصفهان فرستاد و آنها را مأمور كشتن پادشاه سابق كرد . اين اشخاص بعد از رسيدن به پاى تخت ، سر سلطان حسين تيره بخت را از تن جدا كرده « 6 » و به حضور اشرف بردند . وى نيز فورا آن سر خون آلوده را براى احمد پاشا فرستاد و پيغام داد كه پاسخ او را با نوك شمشير خواهد داد . « 7 » احمد پاشا كه از رفتار وحشيانه و پاسخ
هامش
( 1 ) . اين نكته را از قول كلراك ، جلد دوم ، ص 327 ، نقل مىكند . ( 2 ) . مثلا مراغه . ( 3 ) . فن هامر ، جلد چهاردهم ، ص 152 . لئاندروسنتا سيسيلياLeandro Santa Ceciliaدر كتاب خود تحت عنوان :Persia Ovvero Secondo Viaggio , p . 27مىنويسد كه قواى اشرف ميان 11000 و 13000 تن بود . اين كه مىنويسد احمد پاشا در ماه مه 1726 شروع به پيش روى كرد صحيح نيست . ( 4 ) . فن هامر ( موافق با چلبىزاده ) ، جلد چهاردهم ، ص 152 . ( 5 ) . تاريخ نادرى ، ص 12 . علت اين كه چرا ترك‌ها در اين وقت موافق بازگشت سلسلهء صفويه بودند در فصل بعد شرح داده خواهد شد . ( 6 ) . حجرهء كوچكى در مدرسهء چهار باغ كه مىگويند شاه سابق آخرين شب عمر خود را در آنجا گذرانيد هنوز برجاست . اين حجره در قسمت شمال حياط و در مجاورت زاويهء غربى آن است . ( 7 ) . تاريخ نادرى ، ص 13 . هم‌چنين - زبدة التواريخ ، ورقa220 ؛ محمد محسن كشته شدن شاه سابق را تأييد مىكند ، ولى مىنويسد كه سر او به حضور احمد پاشا فرستاده شد .