و در آنجا دوباره با تركها مواجه شدند و رو به گريز نهادند .
همچنين در شمال مرند جنگهاى سختى به وقوع پيوست و در اين ناحيه شاهقلى خان ، حاكم مراغه در زمان شاه سلطان حسين كه به خدمت اشرف در آمده بود و چند هزار سوار افغانى در زير فرمان داشت ، « 1 » موفق شد چند دژ نظامى شامل قلعهء ديزه را كه سربازان ترك در سال قبل گرفته بودند باز ستاند . « 2 »
على پاشا جانشين عبد اللّه كپرولو ( كه از مقام خود استعفا كرده بود ) قوايى براى جلوگيرى شاهقلى خان فرستاد و ديزه و دو قلعهء ديگر را با حمله گرفت و مدافعانى را كه زنده مانده بودند از دم شمشير گذرانيد . در اين واقعه در حدود پانزده هزار افغانى و افشار و كرد به قتل رسيدند . « 3 »
تركها مجبور بودند با جنگ جويان غيرنظامى ارمنى و گرجى نيز بجنگند . اين اشخاص اگر چه وجه مشتركى با افغانها نداشتند ، ولى مخالف تركها بودند و در نتيجهء سرعت عمل و اطلاعاتى كه دربارهء سرزمينهاى خود داشتند تلفات سنگينى به دشمن وارد كردند . داود بيگ « 4 » اهل قپان مثل سابق نهضت مقاومت را در آن حدود رهبرى مىكرد ، تا آن كه در سپتامبر 1727 در هليتزور درگذشت . در قسمت مشرق ، ارامنهاى كه زير فرمان ايوان يوزباشى و ديگران بودند تسليم تركها شدند ، ولى چون كردهاى قراچورلو « 5 » و عدهاى از طايفهء شاهسون اردبيل به آنها پيوستند ، در سپتامبر 1726 دوباره عليه تركها قيام كردند ، ولى حاجى مصطفى پاشا آنها را شكست داد .
كنستانتين كاختى هم مثل ارامنه به حملات خود عليه تركها ادامه داد ، ولى در سال 1729 به دام افتاد و به قتل رسيد . « 6 » شايد رفتار او نسبت به وختانگ خوب نبود ، ولى بعد از آن نشان داد كه ميهن پرست حقيقى و آدم شجاعى بود .
چون دولت تركيه به احمد پاشا فرمان داده بود كه قبل از پايان گرماى تابستان دست به حمله نزند ، فرمان رواى افغانى فرصت كافى يافت كه خود را براى كشمكش آينده آماده سازد . وى در
هامش
( 1 ) . چلبىزاده ، اوراقa - b114 . وى عنوان اين جنگ را چنين مىنويسد :
« ظهور شاهقلى خان و فرونشاندن فتنهء آن رافضى بىايمان » .
( 2 ) . - اواسط فصل نوزدهم اين كتاب .
( 3 ) . چلبىزاده ، اوراقa - b114 .
( 4 ) .Shahumian , Histoire Choisie de Davith - Beg , pp . 248 - 51مطابق اين منبع ( صفحات 248 - 249 ) ، داود بيگ در سال 1727 تعدادى از سرهاى سربازان ترك را كه در جنگ كشته شده بودند ، به نزد طهماسب فرستاد و ظاهرا مقصود او از اين عمل اظهار انقياد مجدد نسبت به خاندان صفوى بود . ايساوردنس( lssaverdens )در كتابArmenia and the Armenians( ونيز ، 1878 ) ، ص 390 ، مىنويسد كه داودبيگ وقتى در قلعهء هليتزور توسط قواى ترك به محاصره افتاد ( 1726 ) ، شبى چندين رأس ماديان به ميان اسبان دشمن فرستاد و به اين ترتيب در اردوى او هرج و مرج و غوغا بر پا كرد . سپس داود بيگ با استفاده از اين موقعيت با عدهاى سرباز بر تركها تاخت و عدهاى از آنها را بكشت و بار و بنه آنها را به تصرف در آورد .
( 5 ) . قسمتى از اين طايفهء جنگ جوى كرد در خبوشان ( قوچان ) اقامت داشتند .
( 6 )Peyssonnel , Essai sur les Troubles actucls de Perse et de Georgie , ( pp . 68 - 9 ).