بيش از پيش نسبت به آن موضوع اظهار بىعلاقگى كردند .
اگر چه تركها در امور نظامى به طور كلى پيروزىهاى زيادى به دست آورده بودند ، ولى در شيروان ، يعنى در نخستين قسمت اشغالى ايران ، با وضع وخيمى روبهرو شدند . و هنگامى كه داود بيگ را به حكومت قسمت متصرفى خود در شيروان منصوب كردند ، چلاق سرخاىخان اعتراض نمود ، زيرا خود را از متحد خود سزاوارتر مىدانست . در نتيجه ، سرخاى و يارانش عليه تركها شورش كردند و در زد و خوردى بيش از پانصد نفر از آنها را به هلاكت رساندند .
سرخاى چنان قدرتى به دست آورد كه تركها مجبور شدند با او كنار بيابند و هر سال سه هزار روبل به او بدهند و ناحيهء كربلا را به او بسپارند . « 1 » با وجود اين ، كشمكش سرخاى خان با داود بيگ پايان نيافت و چون داود بيگ از حملهء به او امتناع مىورزيد ، تركها سرانجام در ماه مه 1728 وى را از مقامش خلع و سرخاى خان را به جايش منصوب كردند . « 2 » از اين تاريخ به بعد ، سرخاى نسبت به تركها وفادار ماند و حتى به نواحى متصرفى روسها در حوالى درياى خزر حمله برد . « 3 »
2 - عمليات جنگى تركها در غرب ايران
هنگامى كه دولت تركيه در اوايل 1723 به ايران اعلان جنگ داد ، فرمان دهى سپاهى را كه قرار بود از غرب به اين كشور حمله كند به حسن پاشا ، حاكم بغداد ، محول كرد كه از سال 1704 اين مقام را داشته و از خود در امور نظامى و ادارى لياقت و كفايت بسيار نشان داده بود ( چند شورش را فرو نشانده بود كه از همه سختتر طغيان اعراب متفق و كردهاى به لباس بود ) . « 4 »
حسن پاشا از هنگام انتصاب ، نسبت به ايران نظر خوشى نداشت . زيرا مسلما به علت سنى بودن ، از اقداماتى كه در آن كشور عليه هم كيشانش در نتيجهء تحريكات ملا باقر مجلسى به عمل مىآمد خشمگين بود . بنابراين با شوق و ذوق فراوان لشكرى گرد آورد و به جانب مرز ايران شتافت و از خانقين گذشت و چون قبلا با حسين على بيگ ، معاون حاكم كرمانشاه ، در تماس بود ، آن شهر را به سهولت تصرف كرد . « 5 »
حسن پاشا همچنين با على قليخان حاكم اردلان روابطى برقرار كرده بود ، و اگر چه عباس
هامش
( 1 )Butkov , Materiali , vo 1 . I , p . 88.
( 2 ) . همان كتاب ، ص 89 .
( 3 ) . همان كتاب . قابل توجه است كه روسها نيز گرفتارىهايى داشتند ، زيرا شمخال عادل گراى در سال 1725 شورش كرد و روسها مجبور شدند طغيان او را فرو نشانند و او را تبعيد كنند . - اواخر فصل بيست و هشتم .
( 4 ) . براى شرح خدمات حسن پاشا ، -Longrigg , Four Centuries of Modem lrag , pp . 123 - 8( 5 ) . ميرزا محمد رضا تبريزى و عبد الكريم ، زينة التواريخ ، موزهء بريتانيا نسخه خطىAdd25515 ، ورقa696 .