كرد ، ولى دير شده بود . هنگامى كه در دهم ژوئن ، قشون ترك در نزديكى ديوارهاى تفليس توقف كرد ، كنستانتين از دروازه بيرون آمد و كليدهاى شهر را به ابراهيم پاشا داد و براى آن كه بيشتر نظر تركها را به خود جلب كند ، مبلغ گزافى پيشكش تقديم كرد و حاضر شد براى تسليم قلاع گنجه و ايروان ترتيباتى بدهد .
ابراهيم پاشا كه از رسيدن به هدف خود بدون جنگ و خونريزى و همچنين از فكر تصرف گنجه و ايروان به همان ترتيب مشعوف شده بود ، تعهدات پيشين خود را نسبت به وختانگ ناديده گرفت و پيشنهاد كنستانتين را پذيرفت . وختانگ كه مىديد از سوى روسها اميد كمكى نيست ، ناچار دوباره به تركها متوسل شد و تعهد كرد در صورتى كه ابراهيم پاشا او را به مقام اولش بازگرداند ، بيش از آنچه كنستانتين پرداخته تقديم كند . « 1 » اين پيش نهاد مقبول طبع ابراهيم پاشاى حريص واقع شد و در اثر تحريك بكر فرمان داد كنستانتين را در ارگ زندانى كنند . ولى اين بار باز نوبت نوميدى وختانگ بود ، زيرا ابراهيم پاشا بازگشتن به مقام نخستين او را مشروط به اسلام آوردن او كرد و اين خود مايهء افتخار اوست كه از پذيرفتن تاج و تخت كارتيل با آن شرط امتناع نمود . ابراهيم پاشا نيز سلطنت آن ناحيه را به بكر تفويض كرد و اين شخص چون به امور مذهبى كمتر پاىبند بود پذيرفت و اسلام آورد و لقب ابراهيم پاشا گرفت . يزه نيز سنى شد و به نام مصطفى پاشا موسوم گرديد . « 2 »
مردم تفليس و نواحى مجاور از اخاذى و زياده ستانى ابراهيم پاشا به جان آمدند و با تأسف از روزگارى كه در زير سلطه ايرانىها به سر مىبردند ياد كردند . خود بكر به زودى از اوضاع ناراضى شد ، زيرا دريافت كه اسما سلطنت مىكند و اختيارات واقعى در دست ابراهيم پاشاست .
بنابراين ، هنگامى كه كنستانتين به بكر پيشنهاد كرد به او كمك كند تا از زندان بگريزد ، بكر ترتيب كار را فراهم آورد . « 3 » چندى بعد بكر به بهانهء شكار از شهر بيرون رفت و به جنگل پناه برد و به تركها حمله آورد و به زودى كنستانتين ، كه از دشمنان سرسخت تركها شده بود ، به او ملحق شد . ولى در جنگهايى كه به وقوع پيوست شكست خورد و از طريق اوسسى به روسيه گريخت . « 4 » كنستانتين هم اگر چه شكست خورد ، ولى تا چند سال باعث مزاحمت تركها شد .
هامش
( 1 ) . فن هامر ، جلد 14 ، ص 96 . مورخان گرجى طبعا ذكرى از اين رشوه خوارى به ميان نمىآورند .
( 2 ) . اگر چه يزه مدتها يكى از شيعيان متعصب محسوب مىشد ، ولى در ضمن حبس به آيين عيسوى بازگشت ، - وخوشت ، همان كتاب ، ص 124 .
( 3 ) . پنجرهء زندان كنستانتين در قلعهء شهر مشرف به رودخانهء كورا بود . مطابق نوشته گيلاننتس ، فصل 132 ، وى از طنابى فرود آمد و در قايقى كه به فرمان بكر به آنجا فرستاده شده بود سوار شد و رو به فرار نهاد . - وخوشت ، همان كتاب ، ص 123 .
( 4 )Sekhnia Chekheidze , loc , cit p . 39 ; Brosset , Materiaux pour servir a lhistoire de la Georgie , p . 213.