پادگان قزلباش توانست شهر را بگيرد و وختانگ كه از كمك روسها مأيوس بود و اميدى به طهماسب نداشت ، ناچار از تركها استمداد كرد . « 1 » تقاضاى او مورد قبول واقع شد ( تصادفا تقاضايش در وقت مناسبى به قسطنطنيه رسيد ) و صدر اعظم درويش محمد آقا را كه سال قبل براى رساندن داود بيگ به حكومت شماخى به آن شهر فرستاده بود نزد وختانگ اعزام داشت و به او وعدهء مساعدت فورى داد .
وختانگ كه در نتيجهء جواب مساعد تركها تشويق شده بود ، بعد از جمعآورى قواى كافى در آوريل 1723 به تفليس حمله برد و كنستانتين را از آنجا بيرون راند . كنستانتين كه از مخالفت وختانگ و لزگىها خبر داشت ، فورا به اين عده متوسل شد و در حدود هفت هزار لزگى را كه حاضر به انتقام گرفتن از دشمن ديرينه بودند به دور خود گرد آورد و به سوى تفليس رفت و آن را در هشتم مه 1723 به تصرف در آورد . وختانگ و اطرافيانش توانستند جان به سلامت به در برند ، ولى طوايف وحشى لزگى شهر را غارت كردند و عدهء زيادى را به خاك هلاك افكندند . « 2 » وختانگ باز از تركها كمك خواست ، و چون شنيد كه تركها از قارص عازم مرزهاى ايران شدهاند ، با برادرش يزه و فرزندش بكر به مقابلهء آنها شتافت .
1 - عمليات جنگى تركها در شمال غرب ايران
فرمان دهى سربازان ترك ، كه قرار بود در گرجستان به تعرض بپردازند ، به عهدهء ابراهيم پاشا ، حاكم ارزنةالروم كه مرد طماع و رشوهخوارى بود ، محول شد . به علت اختلافى كه ميان وختانگ و كنستانتين وجود داشت ، ابراهيم پاشا به آسانى از مرز ايران و تركيه در گرجستان گذشت و چندى پس از آن ، وختانگ و بكر و يزه را به حضور پذيرفت و مقدمشان را گرامى داشت و آنان را با خود برد .
با آن كه تركها به وختانگ وعدهء كمك داده بودند و او تصور مىكرد نه تنها پاىتخت بلكه متصرفات پيشين خود را به دست خواهد آورد ، ولى به زودى دريافت كه درويش محمد آقا با كنستانتين رابطه دارد ، و اگر چه مىدانست كه پطر كبير قادر به كمك رساندن نيست ، ليكن اميدوار بود كه تزار نگذارد تفليس به چنگ تركها بيفتد ، و براى اين منظور قاصدى به سوى پطر روانه
هامش
( 1 ) . پطر كبير به وختانگ نوشت ( 27 / 16 فوريه 1723 ) كه مادام كه تمام سواحل درياى خزر مخصوصا باكو را به تصرف نياورده است ، نمىتواند به او كمكى كند ؛ -Brosset , Histoire de la Georgie , vo 1 . 11 , part 11 , p . 585 .( 2 ) . وخوشت مورخ ، فرزند وختانگ ، اين واقعه را چنين تعريف مىكند :
« اى بسا زنان مذهبى و مقدسى كه توسط بدخواهان آلوده شدند و اى بسا خونها كه به زير دست كافران ريخته شد » -Histoire de le Georgie , vo 1 . 11 , part , p . 118 . ( 1723 )