تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 204

مساهمون:

ص٢٠٤
جديد پطر يعنى امپراتور در عهد نامه نوشته شود ؛ و ترك‌ها مىگفتند كه اگر چه به موقع خود اين لقب را به رسميت خواهند شناخت ، ولى در اين وقت آن را نمىپذيرند . نپلويف ناچار از تقاضاى خود چشم پوشيد و به اتفاق وزير اعظم در دوم شوال ( 24 ژوئن ) عهد نامه را امضا كرد . « 1 » در هشتم ژوئن ، دوبوناك نيز عهد نامه را به عنوان ميانجى امضا نمود « 2 » و ميان نپلويف و وزير اعظم نسخه‌هايى از آن رد و بدل شد . عهد نامه شامل يك مقدمه و شش ماده است و آن را مىتوان به طريق ذيل خلاصه كرد : مقدمه - از آنجا كه محمود اصفهان را به تصرف در آورده و شاه را زندانى كرده بود ، هرج و مرج عجيبى در ايران روى داده بود و تركيه مجبور شد قشونى براى اشغال سرزمين‌هايى كه لازم مىدانست اعزام دارد . تزار ، « دوست باب عالى » ، شهرهاى دربند و باكو و چند ناحيه ديگر را اشغال كرد و در نتيجهء همين عهد نامه با طهماسب ، شهرهاى مذكور را ، به انضمام گيلان و مازندران و استرآباد ، به دست آورد . تزار با باب عالى قرار گذاشت كه هر دو به طهماسب كمك كنند و همچنين تزار طهماسب را وادارد كه محل‌هايى را كه تركيه مىخواهد به اين كشور بدهد . ماركىدوبوناك از طرف روسيه و تركيه به عنوان ميانجى انتخاب گرديد . مادهء 1 - خط سرحدى ميان متصرفات تركيه در روسيه از نقطه‌اى كه بيست و دو ساعت راه تا در بند فاصله دارد شروع مىشود . از علامتى كه در اين نقطه گذاشته شده ، اين خط به علامت ديگرى كشيده مىشود كه در يك ثلث راه از شماخى تا درياى خزر واقع است . از اين علامت دوم خط مستقيمى تا محل التقاى دو رودخانهء كورا و ارس كشيده مىشود . روسيه و تركيه حق داشت در نزديكى اين نقطهء آخر استحكامات نظامى بسازند ولى بايد در 9 ميلى مرز باشد . تعيين خطوط مرزى توسط مأموران دو دولت و نمايندهء امپراتور فرانسه انجام خواهد گرفت . هر دو كشور مىتوانند در منطقهء خود استحكامات نظامى
هامش
( 1 ) . شرح فوق دربارهء مرحلهء آخر مذاكرات متكى بر برنامه‌ها و اسنادى است كه در كتابMemoire historiqueاثر دوبوناك موجود است . منابع ديگرى كه مورد استفاده بوده عبارت‌اند ازHistoire، تأليف كلراك ، جلد دوم ، قسمت هفتم ؛ كتابHistoire de l'Empire Ottoman، جلد چهاردهم تأليف فن هامر ؛ گزارش‌هاى استانيان ؛ و كتاب شى تحت عنوان :The Ottoman Empire from 1720 to 1734 , as Revealed in The despatches of the Venetian Baili .( 2 ) . مطابق نوشتهء فن هامر ، جلد چهاردهم ، ص 109 ، دوبوناك اين معاهده را تا 8 ژوئيه امضا نكرد ، زيرا اصرار داشت كه ترك‌ها در ازاى خدمات او ، خساراتى را كه در نتيجهء تصرف دو كشتى فرانسوى توسط دزدان دريايى افريقايى به بار آمده بود جبران كنند ؛ و همچنين اجازه دهند كه كنسولگرىهاى فرانسه در كانديا وچيوس دو نماز خانهء كوچك بسازند .