كند . اين تغيير سياست مربوط به دو عامل بود . اول نظريهء غير دوستانه محمود و تهديد احتمالى ولاياتى بود كه تركيه آنها را براى خود مىخواست . دوم آن كه تركيه مىترسيد اگر با طهماسب كنار نيايد ، روسيه با او سازش كند ؛ و چنان كه ديديم اين بيم تحقق پذيرفت . چنين تغيير روشى مدتها وقت لازم داشت ، زيرا به نظر محال مىآمد كه علما و مردم تركيه حاضر به اتحاد با يك دولت عيسوى عليه يك سنى و به نفع يك نفر شيعى بشوند .
طبق موافقتى كه حاصل شد ، داليون بىدرنگ به سوى روسيه حركت كرد و طرح معاهدهء پيش نهادى « 1 » و همچنين نامهء دوبوناك خطاب به كامپرودون را با خود برد . در اين نامه دوبوناك نوشته بود كه اگر تزار نظريات خود را به وضوح بيان نكند و براى پيش رفت قضايا دستورى ندهد ، از ميانجيگرى منصرف خواهد شد .
داليون كه مسافرتش در روسيه به علت سرماى سخت به كندى صورت گرفته بود ، مأموريت خود را با موفقيت انجام داد و در سيزدهم ماه مه به قسطنطنيه بازگشت .
مذاكرات بىدرنگ شروع شد و با وجود اظهار علاقهء طرفين به حفظ صلح ، پيش رفت سريعى حاصل نشد . اشكال عمده بر سر كشيدن خط مرزى ميان منطقهء روسيه و تركيه ، مخصوصا در شيروان ، بود . توضيح آن كه از يك طرف طهماسب قسمت عمدهء آن ولايت را به روسيه داده بود و از طرف ديگر سلطان آن را ضميمهء تركيه كرده و مدرس حاجى داود را به حكومت آنجا منصوب نموده بود . اشكال ديگر آن كه روسيه مىخواست تبريز را به طهماسب بدهد ، به اين دليل كه در غير اين صورت طهماسب شهر عمدهاى در قلمرو خود نخواهد داشت ولى تركها به سختى با اين پيشنهاد مخالفت مىكردند و مىگفتند طهماسب شهرهاى اردبيل و قزوين و سلطانيه را در اختيار دارد و اين خود براى او كفايت مىكند .
كندى مذاكرات وزير اعظم را چنان خشمگين ساخت كه تهديد كرد دو نمايندهء تركيه را تعويض خواهد كرد و از تزار خواهد خواست كه شخص ديگرى را به جاى نپلويف بفرستد .
عاقبت نپلويف از دادن تبريز به طهماسب منصرف شد و هم او و هم تركها دوبوناك را ترغيب كردند كه خط تقسيم داغستان و شيروان را طورى بكشد كه شماخى در منطقهء تركيه واقع شود و نواحى ساحلى به روسيه تعلق گيرد .
قبل از آن كه معاهده امضا شود ، رمضان شروع شد ( 23 مه ) . در جلسهاى كه تمام شب ادامه داشت بعضى اختلافات جزئى بر طرف گرديد . ولى در اول شوال ( 23 ژوئن 1724 ) بود كه جلسات آخر منعقد شد . حتى در اين وقت اشكالى پيش آمد ، زيرا نپلويف اصرار داشت كه لقب
هامش
( 1 ) . در مسكو سندى در تاريخ 22 آوريل 1744 نوشته شد كه ممكن است صورت اصلاح شدهاى از اين طرح معاهده باشد . عنوان اين سند چنين است :« Conditions de Paix entre la Porte et le Czar . »-State Papers 91 , vo 1 . lx , fols 385 a - 6 a , Public Record Office , London .