تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — صفحة 200

مساهمون:

ص٢٠٠
در آورده يا در حال اشغال كردن آنهاست در آن عهدنامه ديده نمىشود . وزراى تركيه از اين دلايل متقاعد شدند و تصميم گرفتند تداركات نظامى را متوقف كنند و يك رشته مذاكرات ديگر به عمل آرند . در اين گفت‌وگوها كه يك يا دو روز بعد صورت گرفت ، نپلويف شرايط ذيل را بيان كرد : « 1 » الف - تزار ، هم چنان كه سابقا گفته شد ، رضايت نمىدهد كه هيچ دولتى مخصوصا تركيه قسمتى از سواحل بحر خزر را اشغال كند . ب - تزار ، بعد از بستن معاهده‌اى با شاه طهماسب به عنوان فرمان‌رواى قانونى ايران ، بعد از مرگ يا حبس پدرش ، به باب عالى پيش نهاد مىكند كه متفقا به امور مربوط به ايران بپردازند . باب عالى هم اگر بخواهد مىتواند جداگانه اقدام كند . ج - داود بيگ ، شاه‌زادهء داغستانى ، كه خود را تحت حمايت تركيه قرار داده است ، مىتواند فرمان رواى شماخى باشد ، به شرط آن كه ترك‌ها در آنجا استحكامات نظامى بنا نكنند و فرمان ده يا پادگانى در اين شهر به جا نگذارند . رودخانه كورا بايد خط سرحدى ميان متصرفات جديد دو كشور باشد . د - ترك‌ها در خاك ايران نبايد پيش‌تر بروند و قواى ديگرى نبايد به آنجا بفرستند . « 2 » باعث تعجب نيست كه ترك‌ها اين شرايط را رد كردند و هنگامى كه از نپلويف خواستند كه در تقاضاهاى روسيه تغييرى بدهد ، وى در پاسخ گفت كه در اين مورد اختياراتى ندارد . ترك‌ها هم گفتند كه تزار آنها را دست انداخته است و در نتيجه از مذاكرات خوددارى كردند . يك بار ديگر علايم جنگ نمودار شد . استانيان كه مأموريت داشت تا حد امكان به آتش خصومت طرفين دامن بزند ، در يازدهم ژانويه با وزير اعظم ملاقات كرد . مىنويسد كه در طى آن : « . . . خطر اتحاد جديد ( ميان تزار و طهماسب ) را متذكر شدم و گفتم تجارت با ايران از دست خواهد رفت و مقاصد جاه طلبانهء تزار ممكن است باعث شود كه وى بر تخت سلطنت ايران بنشيند و در صورت موفقيت ، امپراتورى عثمانى را مضمحل كند . تا توانستم با اشارات خود او را بيمناك و خشمگين كردم ، و اگر چه با مطالب من موافقت داشت ، ولى هنوز عقيده دارم كه اگر
هامش
( 1 ) . - نامهء دوبوناك خطاب به كنت دو مورويل( Morville )، مورخ 14 ژانويه 1724 ( اين نامه در ضميمهء 19 ،Memoire historique، اثر دوبوناك يافت مىشود ) . دوبوناك از كامپرودون شنيده بود كه معاهده به امضا رسيده است ، ولى هرگز به خاطرش نمىرسيد كه تزار ممكن است قبل از آن كه او ترك‌ها را از انعقاد مفاد آن معاهده آگاه سازد ، امر به انتشار آن دهد . هم‌چنين - گزارش استانيان مورخ 15 / 4 فوريه 1724 ، در ،State Papers 97 , vo 1 XXV، براى شرحى راجع به انعقاد معاهدهء ايران و روسيه ، - اواخر فصل هجدهم كتاب حاضر . ( 2 ) . - نامهء مورخ 14 ژانويه 1724 ، از ماركى دوبوناك خطاب به كنت دومورويل ، وزير امور خارجه فرانسه ؛ اين نامه در ضميمهء 19 كتاب دوبوناكMemoire historique، ديده مىشود .