گردد . گذشته از اين ، اشخاص مذكور ميل داشتند به جبران سرزمينهايى كه تركيه در غرب از دست داده بود ، در شرق به پيروزىهايى نايل آيند .
از طرف ديگر ، نه سلطان احمد سوم و نه داماد ابراهيم وزير اعظم كاردان او هيچ كدام ميلى به جنگ نداشتند . سلطان از آن لحاظ طرف دار صلح بود كه از نتايج جنگ مىترسيد و همچنين به علت خست از مخارج جنگى احتراز مىكرد . از طرف ديگر ، داماد ابراهيم به آن علت خواهان صلح بود كه مىخواست از نتايج بد وزارت وزير اعظم داماد على « 1 » ، كه در جنگ پتروارداين « 2 » در سال 1716 كشته شده بود ، و همچنين از عواقب جنگ مخرب با اتريش كشور را نجات دهد .
يكى از كارهاى داماد ابراهيم بعد از رسيدن به وزارت ، امضاى معاهدهء پاسارويتس بود . دورهء تصدى او كه از 1718 تا 1730 دوام داشت يكى از ادوار درخشندهء تاريخ تركيه عثمانى به شمار مىآيد . سخنان او كه در روح سلطان بسيار تأثير مىكرد تدريجا او را از حالت افسردگى بيرون آورد . در نتيجه سلطان دوست دار جاه و جلال و خوشگذرانى شد و فرمان داد عمارات زيبا برپا كنند و باغهاى دل فريب بسازند و نمايشهاى مجلل ترتيب دهند . « 3 » خود داماد ابراهيم حامى ادبيات بود و كتابخانههاى فراوان تأسيس و وقف كرد و دانشمندان را بر آن داشت آثار ادبى ايرانى و عربى را به تركى ترجمه كنند . در نتيجه فعاليت ادبى رو به ازدياد نهاد . گذشته از اين ، در اثر تشويق داماد ابراهيم ، يكى از اهالى مجارستان كه اسلام آورده و به نام « ابراهيم متفرقه » معروف شده بود نخستين چاپ خانه را در قسطنطنيه داير كرد . از عجايب آن كه يكى از كتبى كه به چاپ رسيد ، تاريخ سياح يا ترجمه خاطرات كروسينسكى بود . ابراهيم متفرقه كه با زبانهاى ايتاليايى و فرانسوى به خوبى آشنايى داشت آن كتاب را ترجمه كرده بود . « 4 »
در مورد سياست خارجى ، داماد ابراهيم مىكوشيد كه با تمام ممالك اروپايى روابط دوستانه داشته باشد . براى اين منظور در 16 نوامبر 1720 در قسطنطنيه معاهدهء صلح دايمى با روسيه را امضا كرد و آن را جانشين عهد نامهء ادرنه ساخت كه در 1713 براى مدت بيست و پنج سال منعقد شده بود . يكى از نكات مهم عهد نامهء قسطنطنيه اين بود كه به روسيه دوباره حق مىداد در اين شهر نمايندهء سياسى داشته باشد ( روسيه اين حق را در 1700 تحصيل كرده بود ولى يازده سال بعد در اثر شكست پطر كبير در كنار رودخانهء پروت آن را از دست داد ) به اين ترتيب وسايل رفع سوء تفاهمات ميان دو كشور كه ممكن بود نتايج ناگوارى داشته باشد فراهم گرديد . در همان حال روسيه همان حقوقى را كه فرانسه و اتريش و انگلستان و هلند و ونيز در تركيه به دست آورده بودند كسب كرد . « 5 »
هامش
( 1 ) . نام داماد ابراهيم جزء فهرست اسامى كسانى بود كه داماد على كمر به كشتن آنها بسته بود .
( 2 )Peterwardein.
( 3 )E . J . Gibb , A History of Ottoman Poetry , vo 1 IV , p . 11. ( 4 ) . براى شرحى دربارهء ابراهيم متفرقه ، - مقالهء هلاسى كنIslam Ansiklopedisi , vo 1 XLiX , pp 896 - 900( 5 )B . H . Sumner , Peter the Great and the Ottoman Empire , p . 59.