كند . ولى اين واقعه در هر حال روابط آن دو را تيرهتر ساخت .
اگر طهماسب از عقل سليم بىبهره نبود ، به محض رسيدن به محل امن مىبايستى سعى كند به قوىترين طرفدار پدر خود در خارج از اصفهان بپيوندد و از آنجا كه گرجىها از مساعدت ايرانىها خوددارى كرده بودند مىبايستى به عليمردان خان كه در حقيقت مايل به همكارى با او بود ملحق شود . اگر چه خود طهماسب فرماندهء لايقى نبود ولى همكارى او با والى لرستان باعث تقويت روحيهء سربازانش مىشد . ولى طهماسب كه مثل پدرش هميشه راه غلط را در پيش مىگرفت ، به جاى اين كه به عليمردان خان بپيوندد ، از كاشان عازم قزوين شد و بعد از رسيدن به اين شهر از روى بىميلى اقدام به جمعآورى سرباز كرد ولى به زودى به لهو و لعب پرداخت . « 1 » به اين ترتيب ، يكى ديگر از امكانات نجات پاىتخت از ميان رفت .
در اواسط ژوئن ، اصفهان گرفتار قحط و غلا شد . بهاى نان و ساير مواد غذايى در نتيجهء كمياب بودن به سرعت ترقى كرد و عدهاى هلاك شدند و فقيران در مضيقه افتادند . صدها نفر كه از گرسنگى بىچاره شده بودند ، سعى كردند كه خارج از شهر آذوقهاى به دست آورند و ليكن تقريبا همهء آنها يا كشته و يا گرفتار شدند . « 2 »
در ماه رمضان طرفين دست از كارزار شستند . معالوصف ، محمود عدهاى از سپاهيان خود را براى آتش زدن محصول به اطراف شهر اعزام داشت تا محاصره شدگان نتوانند آذوقه جمع كنند .
در سىام ژوئن پردهء ضخيمى از دود از طرف غرب برخاست و شهر را فرا گرفت . « 3 »
اگر چه در ماه رمضان زد و خورد در اطراف اصفهان متوقف شده بود ، ولى هجده هزار سرباز بختيارى به فرماندهى قاسم خان از طرف نجف آباد براى نجات پاى تخت شتافتند . در همان زمان خبر رسيد مقدار زيادى آذوقه از طرف شمال به شهر حمل مىشود . اين اخبار باعث تقويت و خشنودى مردم گرديد . همچنين محاصره شدگان از خبر عزيمت ملك محمود حاكم تون و طبس با ده هزار سرباز براى نجات پاىتخت دلگرم شدند . « 4 »
محمود كه با خطر بختيارىها مواجه شده بود چهار هزار سرباز براى مقابلهء با آنها اعزام داشت . در اين هنگام اگر طهماسب با عليمردان خان همكارى كرده بود ، و اگر والى با سربازان لر خود به بختيارىها و شايد به ملك محمود ملحق شده بود ، نه تنها آذوقهء مذكور به شهر مىرسيد ، بلكه ممكن بود محاصره شكسته شود . ولى چنين كارى صورت نگرفت زيرا روح همكارى در ميان ايرانىها وجود نداشت . اگر چه عليمردان خان نهايت كوشش خود را كرد ، ليكن ديگران از حسادت حاضر به همكارى با او و در واقع با
هامش
( 1 ) . زبدة التواريخ ، ورقa209 .
( 2 ) . داگ رجيستر ، 2 ژوئيه .
( 3 ) . داگ رجيستر ، 29 ژوئن . همچنين - يادداشتهاى روزانهء گاردان ، بايگانى وزارت امور خارجهء فرانسه ، جلد ششم ، ورقa207 .
( 4 ) . داگ رجيستر ، 6 و 9 ژوئيه .