وقتى به برجستگىهاى راه خراسان كه از شمال به جنوب و در هشت ميلى شرق اصفهان قرار دارد رسيدند ، به سمت راست منحرف شدند و از گردنهء گورت گذشتند و وارد دشتى شدند كه دهكدههاى گلناباد و محمد آباد در آن واقع است . ايرانىها مىتوانستند در گردنهء مذكور سنگربندى كنند ولى در اين صورت مجبور مىشدند عدهاى را به طرف جنوب بفرستند تا مانع عبور دشمن از برجستگىهاى راه خراسان بشود و به اين ترتيب از محاصره شدن جلوگيرى كنند .
فرمان دهان ايرانى حتما ترجيح مىدادند كه وارد دشت بشوند تا در آنجا بتوانند از برترى سپاه خود استفاده كنند .
در هفتم مارس ايرانىها از دهكدهء گلناباد گذشتند و از مجراى آب برزون عبور كردند و سپس در يك ميلى غرب غلجايىها موضع گرفتند . در آن روز به جز زد و خورد مختصرى ميان على مردان خان و عدهاى از افغانها كه براى غارت آمده بودند ، « 1 » واقعهء مهمى روى نداد و علت آن بود كه منجمان شاه گفته بودند كه تا هشتم مارس اوضاع كواكب مساعد نخواهد بود .
محمود و لشكريانش مثل اين كه از تفوق سپاه ايران در بيم و هراس افتاده بودند ، زيرا خود نيز اقدامى نكردند .
شاه خرافاتى و زود باور كه از اظهارات منجمان قانع نشده بود ، فرمان داد كه در آن شب به سربازان آب گوشت سحرآميز بدهند . جريان از اين قرار بود كه يكى از فرمان دهانش گفته بود كه اگر سربازانش از آن آب گوشت بخورند نامرئى خواهند شد و به اين ترتيب مىتوانند بر دشمن فايق آيند . قرار شد در چند ظرف ، هر كدام دو ران بز نر بپزند و 325 دانه نخود ، كه بر هر يك از آنها دختر باكرهاى 325 بار كلمه شهادت را خوانده باشد در آن بريزند . « 2 » اين اوامر به خوبى اجرا شد .
روز هشتم مارس ، هنگامى كه آفتاب بر آمد ، دو لشكر از وضع يكديگر دقيقا آگاه شدند .
در واقع اختلاف ميان اين دو فوقالعاده بود . نه تنها ايرانيان از لحاظ تعداد سرباز بر افغانها برترى داشتند ، بلكه لباسهاى آنها بر خلاف البسهء دشمن بسيار زيبا و پاكيزه بود .
ادوارد براون جنگ گلناباد « 3 » را با جنگ قادسيه در زمان ساسانيان ( 635 ميلادى ) و قواى خليفه ، مستعصم باللّه ، را با لشكريان مغول در اطراف بغداد ( 1258 ميلادى ) مقايسه كرده است و مىگويد : در هر كدام از اين موارد عظمت و نيروى ظاهرى مدافعان و كثافت و
هامش
( 1 ) . داگ رجيستر ، هشتم مارس .
( 2 ) .Ferrier , History of The Afghans , pp . 43 - 4 .( 3 ) . اگر چه جنگ نزديك محمدآباد واقع شد ولى بهتر است آن را جنگ گلناباد بخوانيم ، زيرا در منابع مختلف چنين است .