در اين وقت شايع شده بود كه اوضاع ايران به اندازهاى خراب است كه به زودى اين كشور از بين خواهد رفت . « 1 »
در اين ضمن ، وزرايى كه باعث عزل فتحعليخان و برادرزادهء او شده بودند به تقسيم اموال آنها اشتغال داشتند . محمد قليخان شاملو قورچىباشى ، به پاداش زحماتى كه در اجراى توطئه عليه فتحعليخان كشيده بود ، به جاى او لقب اعتماد الدوله گرفت .
از آنجا كه ديگر گفت و گو از عزيمت شاه و وزراى او به خراسان « 2 » در ميان نبود ، همگى در بهار 1721 عازم اصفهان شدند . وقتى شاه در 29 آوريل به حوالى پاىتخت رسيد ، تقريبا تمام ساكنان شهر به اتفاق اكثر خارجيان مقيم آنجا به استقبال او شتافتند . بعد از ورود شاه ، مردم شادىها كردند و شهر را آذين بستند . « 3 » ظاهرا ديگر سخن از بر تخت نشاندن برادر شاه سلطان حسين در ميان نبود .
شاه در پاىتخت نماند ، بلكه به فرحآباد شتافت و تمام هم و ثروت خود را مصروف زيبايى آن كرد و چنان شيفتهء آن شد كه تصميم گرفت اصفهان را براى هميشه ترك كند و در فرحآباد كه آن را شهر نو نام گذاشته بود ساكن شود . « 4 » محمد محسن شوق و ذوق شاه را در زيبا ساختن فرح آباد و غفلت او را از خطرهايى كه كشور را تهديد مىكرد شرح داده و نوشته است : « گفتى قندهار و هرات و افاغنه هرگز وجود نداشته است . » « 5 » در ايامى كه شاه سلطان حسين در اين شهر عمر را به بطالت مىگذرانيد ، ابرهاى طوفان خيز نه فقط در شرق ، بلكه در شمال و مغرب نيز پديدار مىشدند .
در قسمت شمال ، لزگىها كه از طرز رفتار وزراى ايرانى با فتحعليخان داغستانى عصبانى بودند و ديگر از وختانگ و گرجىها بيمى نداشتند دوباره شورش كردند . جمع كثيرى از سنىهاى شيروان به رهبرى شخصى به نام مدرس حاجى داود نيز به آنها پيوستند . اين اشخاص از دست شيعيان متعصب زجر و آزارها ديده بودند و مساجد و كتب مقدس آنها از بين رفته بود .
در نتيجهء اين زجر و آزار ، سنىهاى مذكور مدتها از تركيه در خواست كمك كرده بودند . « 6 »
هامش
( 1 ) .Butkow , Materiali dlya novoy Istorii Kavkaza ( 1722 - 1803 ) , vo 1 . 1 , p . 6مطابق همان مآخذ ، پطر كبير در آن زمان الكسيس باسكاكف( Baskakov )را نهانى به گيلان فرستاده بود كه دربارهء آن ناحيه از لحاظ لشكركشى اطلاعاتى به دست آورد . براى جزئيات اين قضيه - فصل پانزدهم كتاب حاضر .
( 2 ) . - اوايل فصل هشتم كتاب حاضر .
( 3 ) . گزارشى تحت عنوان« Nouvelles de Perse »، مورخ اول مه 1721 ، بايگانى وزارت امور خارجه فرانسه ، جلد ششم ، برگb56 ، اين سند را آنژدو گاردان ، كنسول فرانسه در اصفهان نوشته يا فرستاده است .
( 4 ) . زبدة التواريخ ، ورقb206 . براى شرحى دربارهء فرحآباد ، - ضميمهء سوم اين كتاب .
( 5 ) . زبدة التواريخ ، ورقb206 .
( 6 ) . - كتابIIammer - Purgstallتحت عنوان .Histoire etc، ج چهاردهم ، ص 87 . ( عنوان كامل آن در فهرست مآخذ كتاب حاضر آمده است . )