1605 - ( 12 ) در كتاب كافى روايت مىشود كه امام صادق عليه السلام فرمود : « بزرگترين كيمياگرى كشاورزى است . »
1606 - ( 13 ) سيّابه گويد : « شخصى به امام صادق عليه السلام گفت : فدايت شوم ! از گروهى مىشنوم كه مىگويند :
كشاورزى ناپسند است .
امام عليه السلام فرمود : كشاورزى و باغدارى كنيد . نه ، به خدا سوگند ! مردم كارى حلالتر و پاكيزهتر از آن انجام نمىدهند . به خدا سوگند ! پس از خروج دجال ، كشاورزى و كاشتن درخت خرما رونق مىگيرد .
( يا پس از خروج دجال ما به كشاورزى و كاشتن درخت خرما مىپردازيم ) . »
جعفر بن احمد قمى در كتاب الغايات نيز اين حديث را روايت كرده است .
1607 - ( 14 ) صالح بن على بن عطيه از مردى - كه او را نام برد - روايت مىكند كه : « امام صادق عليه السلام با گروهى از انصار برخورد كرد كه مشغول شخم زدن بودند ، امام عليه السلام به آنها فرمود : شخم بزنيد ؛ زيرا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : خداوند با هوا مىروياند همانگونه كه با باران مىروياند .
آن مرد مىگويد : آنان شخم زدند و زراعتشان نيكو شد . »
1608 - ( 15 ) سيد مرتضى قدس سره در رسالهء المحكم و المتشابه به نقل از تفسير نعمانى روايت مىكند كه امير مؤمنان عليه السلام در بخشى از يك حديث فرمود : « گذران زندگى مردم از پنج راه است : كارمندى براى حكومت ، آبادانى زمين ، بازرگانى ، كارگرى و صدقات . . . دليل آباد كردن زمين - كشاورزى - اين سخن خداوند است : « او شما را از زمين پديد آورد و از شما خواست تا آن را آباد كنيد . »
پس خداوند به ما اعلام كرد كه آباد كردن زمين را به مردم دستور داده است تا از اين راه به وسيلهء حبوبات و ميوهها و چيزهاى ديگرى كه زندگانى مردم به آن استوار است ، گذران زندگانى كنند . »
ارجاعات
گذشت :
در تعدادى از روايات باب بيست و پنجم از بابهاى طلب روزى و باب يكم از بابهاى مزارعه ، مناسب با اين بحث هست .
مىآيد :
و از روايات باب بعدى مىتوان در اين رابطه استفاده كرد .
روايت سوم از باب چهل و ششم از بابهاى معاشرت فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « مرد از زمين آفريده شده است و همت و تلاش او نيز در رابطه با زمين است . »
و روايت چهارم مانند آن .
و بنگر باب بيست و دوم را .
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 971
مساهمون: السيد البروجردي
ص٩٧١