1416 - ( 3 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود : « هرگاه شخصى مفلس شود و كالاى ديگرى بدون تغيير نزد وى موجود باشد ، صاحبش به آن سزاوارتر است . »
1417 - ( 4 ) در همان كتاب روايت مىشود كه از امام صادق عليه السلام سؤال شد : « گروهى از يك نفر طلبكارند .
يكى از آنان كالاى خود را نزد وى مىيابد . حكم آن چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : طلبكاران مىتوانند طلب كسى را كه كالايش را يافته بپردازند و آن را بردارند يا كالايش را به وى تحويل دهند .
گفته شد : اگر طلبكاران كالا را برداشتند و در آن سود يا زيان كردند ، چه حكمى دارد ؟ امام عليه السلام فرمود : سود و زيان آن براى بدهكار است و باقيماندهء طلب صاحب كالا نيز برعهده اوست . »
1418 - ( 5 ) ابو ولّاد گويد : « از امام صادق عليه السلام سؤال كردم : شخصى كالايى را به صورت نسيه به مدت يك سال به ديگرى مىفروشد و پيش از سررسيد ، خريدار مىميرد . فروشنده كالاى خود را بدون تغيير در اموال او مىيابد . آيا براى وى جايز است در صورت امكان آن را بردارد ؟
امام عليه السلام فرمود : اگر ميّت بدهكار است و اموال بر جاى مانده از وى در حدود بدهكارىاش است ، در صورت امكان فروشنده مىتواند آن را بردارد ؛ زيرا اين كار براى وى حلال است ولى اگر ميّت به اندازهء بدهكارىاش از خود مال برجا نگذاشته است ، پس صاحب آن كالا همانند يكى از طلبكاران است ، به نسبت طلبش دريافت مىكند و نسبت به كالا حقّى ندارد . »
1419 - ( 6 ) ابو بصير گويد : « از امام صادق عليه السلام سؤال شد : نزد شخصى مال مضاربه يا وديعه يا اموال يتيمان يا سرمايهء ديگران وجود دارد اموالى نيز به ديگران بدهكار است . اين شخص مىميرد و هزار درهم يا بيشتر بر جاى مىگذارد ولى بيش از آن به مردم بدهكار است .
امام عليه السلام فرمود : اموال همهء اينها كه گفتى ، در ميانشان به نسبت طلبشان تقسيم مىشود . »
ارجاعات
گذشت :
در روايات باب سيزدهم از بابهاى رهن مناسب با اين بحث هست .
مىآيد :
در روايت يكم از باب يازدهم از بابهاى مضاربه فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « اگرپيش از مرگ به طور مشخص از او نام ببرد و بگويد : اين متعلق به فلانى است ، مال او خواهد بود ولى اگر بميرد و سخنى از وى به ميان نياورد ، پس او نيز همانند ديگر طلبكاران خواهد بود . »
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 855
مساهمون: السيد البروجردي
ص٨٥٥