امام عليه السلام فرمود : در صورتى كه بدون مدت باشد ، شايستهتر از آن است . سپس فرمود : اشكال ندارد انسان مواد خوراكى را به صورت نقدى بدون ذكر مدت از كسى بخرد كه تا مدتى آن را در اختيار ندارد ، مگر آنكه جنسى همانند انگور و خربزه و امثال آن باشد كه در غير فصل خود به وجود نمىآيد ؛ پس در اين صورت خريد نقدى آن سزاوار نيست . »
1049 - ( 6 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه : « شخصى تعدادى درهم براى خريد محصول روستايى پرداخت كه هنوز ماندگارىاش آشكار نشده بود . امام صادق عليه السلام در اين باره فرمود : شايسته نيست ؛ زيرا او نمىداند كه آيا آن به دستش مىرسد يا نه ، بلكه مواد خوراكى را پيشخريد كند و [ با فروشنده ] شرط نكند [ ، كه از آن محصول تحويل دهد ] . در اين صورت اشكال ندارد كه اگرهنگام سر رسيد فروشنده خودش مواد خوراكى نداشت ، آن را بخرد و تحويل دهد . » « 1 »
باب 4 حكم فرض عدم قدرت فروشنده بر تحويل همه كالاى پيشفروش شده
1050 - ( 1 ) حلبى گويد : « از امام صادق عليه السلام سؤال شد : شخصى با درهمهايش پنج صاع - 15 كيلو - گندم يا جو را تا زمان مشخصى پيشخريد مىكند . سر موعد فروشنده نمىتواند تمام آنچه را كه بدهكار است تحويل دهد ؛ از اين رو از خريدار درخواست مىكند ، نصف يا يكسوم - كمتر يا بيشتر - از آن را تحويل بگيرد و به نسبت گندم يا جوى باقيمانده ، از درهمهايش دريافت كند .
امام عليه السلام فرمود : اشكال ندارد .
و سؤال شد : شخصى با درهم ، بيست مثقال زعفران - يا كمتر يا بيشتر - را پيشخريد مىكند .
امام عليه السلام فرمود : اشكال ندارد . اگر فروشنده نتواند همهء زعفران را تحويل دهد ، خريدار نصف يا يكسوم يا دو سوم آن را تحويل مىگيرد و به نسبت باقيمانده ، از درهمهايش دريافت مىكند . »
هامش
( 1 ) . عبارت متن : « ولابأس ان يكون عنده طعام . . . » است كه اشتباه است و صحيح آن « ان لايكون » است ؛ چنانچه در دعائم نيز به همين صورت است .