فصل سوم : قرارداد و عقد بيع
بخش اول بابهاى انعقاد ، شرايط و اقسام بيع
باب 1 اشتراط ملكيت در بيع مگر در موارد استثنا
1 - ( 1 ) اسحاق بن عمّار از بندهء صالح خدا امام موسى بن جعفر عليه السلام نقل مىكند كه از آن حضرت پرسيدم : « اگر كسى در خانهاى ساكن باشد و پيش از او پدران و نياكان او در آن خانه ساكن بوده و همگى به فرزندان خود اطلاع دادهاند كه مالك اين خانه نمىباشند و مالك آن را نمىشناسند ، آيا اين كسى كه الآن خانه را متصرف است ، مىتواند خانه را بفروشد و بهاى آن را دريافت كند ؟
امام عليه السلام فرمود : من دوست نمىدارم مؤمن چيزى را بفروشد كه مالك آن نيست .
من گفتم : با آنكه صاحب خانه را نمىشناسد و نام و نشان او را نمىداند و تصور نمىكند مالكى براى خانه پيدا شود ، نمىتواند خانه را بفروشد ؟
امام عليه السلام فرمود : من دوست نمىدارم مؤمن خانهاى را بفروشد كه مالك آن نيست .
من گفتم : آيا مىتواند حق سكناى خود را به ديگران بفروشد و بگويد : من حق سكونت خود را به تو مىفروشم ولى بايد اين خانه را به صورت عاريه و امانت تصرف كنى ، آنچنان كه در تصرف من بوده است ؟
امام موسى بن جعفر عليه السلام پاسخ داد : بلى ، با اين شرط مىتواند حق سكناى خود را بفروشد . »
2 - ( 2 ) در كتاب العوالى آمده است كه : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : خريد و فروشى نيست مگر در آنچه مالك آن هستى . »
3 - ( 3 ) عمر بن شبيب از پدرش از نيايش نقل مىكند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « طلاق ، عتق و خريد و فروش واقع نمىشود مگر در آنچه مالك آن هستى . »
4 - ( 4 ) محمد بن عبدالله حميرى در نامهاى از امام زمان ( عج ) سؤال كرد : « يكى از برادران ما در كنار مزرعهء مخروبهاى از حاكم ، مزرعهء جديدى دارد . تعدادى آن مزرعه را از وى اجاره كردهاند و او در آنجا بهره و سهم دارد . مزرعهء حاكم از بيست سال پيش تاكنون بدون كشت رها شده و مخروبهء آن ارزشى ندارد