براى جلسات و رفت و آمدت ، افراد خوبى را انتخاب كن و بر پايهء ظاهر ، دادرسى و حكم نما و باطن و درون را به خدا واگذار . از خودت ، « گمان مىكنم ، مىپندارم و اينگونه به نظرم مىآيد » را دور كن ؛ زيرا در دين ، اشكال نيست . ستيز و جدل با كم خرد و فهيم مكن . چون فهيم تو را از خير خود محروم مىسازد و بدى سفيه تو را اندوهگين . مجادله با صاحبان كتاب مكن ؛ جز به آنگونه كه بهتر است ، با كتاب و سنّت .
خويش را به خنده عادت مده ؛ چرا كه خنده ابهت فرد را مىبرد و دشمنان را بر تعدّى و تجاوز گستاخ مىسازد .
از پذيرفتن هديه از دشمنان بپرهيز و نسبت به نزديكان خويش هوشيار باش . هر كس به زن احمقى اعتماد كند و با وى مشورت نمايد و از او بپذيرد ، پشيمان مىشود . از اشك مؤمن بترس ؛ چرا كه اشك مؤمن آن كس را كه موجب آن شده ، درهم مىشكند و درياهاى آتش را از صاحبش خاموش مىسازد . دشمنان را با لقب زشت لقب نده و سائل را رد مكن . جز فقيه را در مجلس قضاء منشان و دربارهء فتوى مشورت مكن ؛ چرا كه مشورت در جنگ و مصلحتهاى دنيايى است و دين با راى و نظر نيست ؛ دين تنها پيروى است . فريضهها را ضايع مكن و بر نافلهها تكيه كن . با كسانى كه به تو بدى مىكنند ، خوبى كن و از كسانى كه به تو ستم مىكنند ، عفو نما و براى كسى كه يارىات مىدهد ، دعا كن و هر كس كه تو را محروم ساخت به او عطا كن و در برابر كسى كه به تو عطا مىكند ، تواضع نما و خدا را بر آنچه به تو داده است سپاسگزار ، و او را بر نعمتهاى آزمايشىاش ستايش كن .
علم سه گونه است : آيهء محكم ، سنّتى كه بايد پيروى شود و فريضهء عادله و مبناى همهء اينها ، امر ولايت ماست . »
30 - 45277 - ( 30 ) ابومالك گويد : « به امام على بن الحسين عليهما السلام گفتم : همهء شرايع دين را برايم بگوييد . حضرت فرمود : فرمودهء حق ، حكم به عدل و وفاى به عهد و پيمان . »
31 - 45278 - ( 31 ) اميرالمؤمنين على عليه السلام ، عبداللّه بن عباس را فرستاد تا قاضى بصره باشد .
32 - 45279 - ( 32 ) عالمان ، حاكمان مردم هستند .
33 - 45280 - ( 33 ) امام صادق عليه السلام فرمود : « كسى كه از خود به مردم انصاف دهد ، مىتواند قاضى ديگران قرار گيرد . »
ارجاعات
گذشت :
در روايات باب يكم از ابواب مقدّمات ، چيزى كه دلالت دارد بر عدم جواز دادرسى بدون علم و در باب سوم ، باب چهارم ، باب پنجم ، باب ششم و باب هفتم رواياتى كه دلالت دارد بر عدم جواز عمل به فتواى كسى كه گفتار عترت طاهره را حجّت نمىداند و نيز مراجعه به قضاوت او جايز نيست و اين كه داورى جز بر پايهء آنچه در قرآن و سنّت و از معصومان عليهم السلام آمده ، جايز نيست .