است قبل از دخول بميرد مرد از او ارث نمىبرد . و اگر زن در حالى كه مريض است ازدواج كند و شوهر مريض نباشد سپس زن يا مرد بميرد از همديگر ارث مىبرند . و در دخول فرقى بين قبل و دبر نيست ، كما اينكه ظاهر اين است كه معتبر است كه مرگ او قبل از خوب شدن ، مقارن اين مرض اتفاق بيفتد نه آنكه مردن او به جهت اين مرض باشد ؛ پس اگر در اين مرض به علت ديگرى هم بميرد از همديگر ارث نمىبرند ؛ و ظاهر آن است كه طولانى شدن مرض و كوتاهى آن فرق نمىكند . و اگر مرض شبيه ادوارى باشد ، به طورى كه در وقتى كه وقفه پيدا مىكند ، گفته مىشود كه خوب نشده است چنانچه در آن بميرد ظاهرا توارثى نيست و احتياط ، مصالحه نمودن است .
( 1 )
مسألهء 4 - اگر زوجهها متعدد باشند ثمن آن در صورت وجود فرزند و ربع آن در صورت نبود آن بين آنها به طور مساوى تقسيم مىشود
؛ پس ربع يا ثمن تركه مال آنها است . و جلوگيرى نمودن فرزند از سهم اعلاى زن ، بين اينكه فرزند خود آن زن باشد يا از زن ديگرى باشد يا فرزند زن دائمى باشد يا از زن منقطعه باشد ، بدون واسطه باشد يا با واسطه باشد ، فرق نمىكند .
و زنى كه در حال مرض موت طلاق داده شده در ربع يا ثمن - با شرائط گذشته - شريك مىباشد .
( 2 )
مسألهء 5 - شوهر از تمام تركهء زوجهاش - از منقول و غير منقول - ارث مىبرد .
و زن نيز از منقولات ، مطلقا ارث مىبرد . ولى از زمينها مطلقا - نه از عين و نه از قيمت آنها ارث نمىبرد ، خواه زمينها داراى زراعت و درخت و ساختمان و غير آنها ، باشد يا نباشد . و فقط از قيمت مصالح ساختمانى مانند تنه درخت ، تخته ، آجر و مانند اينها و همچنين از قيمت درخت و نخل ، ارث مىبرد . و بين اقسام ساختمان مانند سنگ آسياب و حمام و دكان و اصطبل و غير اينها فرقى نيست . و در درختها بين كوچك و بزرگ و خشك كه جهت بريده آماده است ولى هنوز قطع نشده و شاخههاى خشك و سعف اين چنينى كه متصل به درخت مىباشد ، فرقى نيست .
( 3 )
مسألهء 6 - مقصود از اعيانى كه زوجه از قيمت آنها ارث مىبرد آن اعيانى است كه در وقت مردن ، موجود باشند .
پس اگر نما و زيادهء عينى از وقت مردن تا وقت تقسيم ، از آنها پيدا شود از اين نما و زيادى ارث نمىبرد .
( 4 )
مسألهء 7 - معيار در قيمت ، روز دفع است نه روز مرگ
؛ پس اگر قيمت آن بر قيمت وقت مرگ بيشتر شود از آن ارث مىبرد . و اگر قيمت كم شود از سهم او كم مىشود ، البته با تفاوت دو قيمت ، احتياط مصالحه است .