است كه حبوه مال بزرگتر پسران موجود است .
( 1 )
مسألهء 7 - بنابر اقوى ، عاقل و رشيد بودن فرزند بزرگتر ، شرط نيست .
و در اشتراط اينكه او مخالف و از بقيهء فرقههاى مسلمين نباشد ، تأمل است . اگر چه در صورت عدم اعتقاد به حبوه بعيد نيست كه ملزم به اعتقاد خودش شود .
( 2 )
مسألهء 8 - تجهيز ميت و ديون او بر حبوه در صورتى كه تزاحم نمايند مقدم است
، به اينكه فقط حبوه داشته باشد يا تركهء غير حبوه از هزينه تجهيز و ديونش كم بيايد . و اگر تزاحم نداشته باشند ، به اينكه تركهء غير حبوهاش كافى باشد براى فرزند بزرگتر احتياط اين است كه براى تجهيز و ديون ميّت به نسبت چيزى از حبوه ، بدهد .
( 3 )
مسألهء 9 - اگر به عين چيزى از تركه وصيت كند ، پس اگر آنچه را كه وصيت كرده حبوه باشد ، وصيت نافذ مىباشد
مگر اينكه زياده بر ثلث باشد ، كه به اجازهء فرزند بزرگتر ، نياز است و براى او ، در مقابل حبوه ، چيزى از تركه نمىباشد . و اگر به طور مطلق يا به حبوه و غير آن وصيت نمايد پس اگر وصيتش زياده بر ثلث نباشد ، نافذ است . و در صورتى كه به طور مطلق وصيت كرده باشد از تمام تركه حتى حبوه ، حساب مىشود . و در صورت دوم از حبوه و غير آن طبق وصيت ، حساب مىشود . و اگر بر ثلث زيادتر باشد در حبوه به اذن صاحبش و در غير حبوه به اذن همه ورثه نياز است و اگر به مقدار معلومى مانند هزار يا كسر مشاعى وصيت كند همچنين است .
( 4 )
ششم - جد و جدّه پدرى يا مادرى با يكى از پدر و مادر ارث نمىبرد
، ليكن مستحب است كه هر يك از پدر و مادر ، پدر و مادرش را به مقدار سدس اصل تركه - اگر سهمش از سدس زيادتر باشد - طعام بدهد . بنابراين اگر پدر و مادرش و جد و جده پدرى يا مادرى بگذارد ، براى مادر مستحب است كه پدر و مادرش را به مقدار سدس ، به طور مساوى طعام دهد و سدس ، نصف سهمش است . و براى پدر مستحب است كه پدر و مادرش را به مقدار سدس اصل تركه - و آن يك چهارم سهمش است - طعام دهد . و اگر كسى كه موجود است ، يكى از آنها است ، سدس مال او مىباشد .
( 5 )
طبقهء دوم - برادرها و اولاد آنها كه به « كلاله » ناميده مىشوند و اجداد به طور مطلق ، مىباشند
، و هيچ يك از اينها در صورت وجود يك نفر از طبقهء سابق ، ارث نمىبرد .
( 6 )
مسألهء 1 - اگر تنها برادر پدرى و مادرى باشد ، مال از جهت قرابت مال او است .
و اگر با او برادر يا برادرهايى اين چنين باشند مال به طور مساوى بين آنها است و اگر با آنها زنها يا زنى اين چنين باشند براى مرد دو برابر يك زن است .