است مطلقا ؛ پس فرض زوجه داده مىشود و بقيه آن بر غير زوجه از طبقات حتى امام ( عليه السّلام ) بر مىگردد . و از جمله آنها زوج است ؛ پس فرض او داده مىشود و بقيه آن بر غير او داده مىشود مگر اينكه وارث ميّت ، منحصر به او و به امام ( عليه السّلام ) باشد كه در چنين صورتى نصف آن علاوه بر فرض به او بر مىگردد . و از جملهء آنها مادر است با وجود حاجب از ردّ - كما اينكه گذشت - . و از جمله آنها برادر و خواهر مادرى است مطلقا با وجود يك نفر از جد و جدهء پدرى يا يكى از برادر و خواهر پدر و مادرى يا پدرى ، كما اينكه گذشت .
( 1 )
مسألهء 3 - اولاد ذكور و همچنين اولاد اناث با وجود ذكور ، به قرابت ارث مىبرند . و همچنين است پدر
؛ به شرطى كه ميّت فرزندى نداشته باشد . و همچنين است جد و جده مطلقا و برادر و خواهر پدر و مادرى يا پدرى به شرطى كه ذكورى در بين آنها باشد . و همچنين است تمام اصناف طبقه سوم از عمومه و خئوله و اولاد آنها ، پس تمام اينها به قرابت - نه به فرض - ارث مىبرند .
( 2 )
مسألهء 4 - اگر وارث به فرض با وارث به قرابت جمع شوند ، پس فرض مال وارث به فرض است و بقيه آن مال وارث به قرابت است
؛ پس اگر پدر و مادر با اولاد ذكور و اناث با هم باشند فرض پدر و مادر كه دو سدس است به آنها داده مىشود و بقيهء آن به قرابت مال اولاد است . و اگر وارث تنها پدر و مادر باشند سدس آن با وجود حاجب و ثلث آن در نبود حاجب به فرض مال مادر است و بقيه آن به قرابت مال پدر مىباشد . و اگر خواهر يا خواهرهاى پدر و مادرى با جد و جده مادرى با هم باشند به خواهر يا خواهرها فرض داده مىشود و بقيّهء آن به قرابت مال جدوده است . و همچنين است غير آنچه كه ذكر شد .
[ اما مقاصد ]
( 3 )
مقصد اول در ارث انساب است
( 4 ) و انساب ، سه طبقه مىباشند : ( 5 )
اولى - پدر و مادر - بدون واسطه و اولاد اگر چه پايين بروند مىباشند البته كسى كه نزديكتر است مقدم است ، الأقرب فالأقرب .
( 6 )
مسألهء 1 - اگر فقط پدر باشد جهت قرابت او ، مال ، مال او مىباشد .
و يا اگر فقط مادر باشد ثلث آن به عنوان فرض مال او است و بقيّه هم به او برمىگردد . و اگر هر دو باشند ثلث آن به عنوان فرض مال مادر و بقيه مال پدر است در صورتى كه مادر حاجب نداشته باشد و گرنه سدس آن مال مادر و بقيه مال پدر است و برادرها در اين فرض چيزى را ارث نمىبرند اگر چه حاجب شوند .