( 1 )
توجّه : تعصيب و عول باطل مىباشند
( 2 )
مسألهء 1 - ورثهء ميّت كه موجودند اگر به فرض وارث مىباشند چند صورت دارد :
( 3 ) اولى - موردى است كه تركهء ميت بدون كم و زياد به اندازهء سهام مفروض باشد - كما اينكه وارث ميّت ، پدر و مادر و دخترهاى متعدد باشند .
پس دو ثلث مال دخترها و يك ثلث مال پدر و مادر است كه براى هر كدام آنها سدس مىباشد .
( 4 ) دوّمى - موردى كه تركه بيشتر از سهام باشد ؛ پس اين زيادى بر صاحبان فرضها برمىگردد و به عصبهء ميّت داده نمىشود . و « عصبه » هر مردى است كه بدون واسطه يا با واسطهء ذكور به ميت انتساب دارد . پس اگر وارث به يك دختر و مادر منحصر باشد نصف آن به عنوان فرض به دختر و سدس آن به فرض به مادر داده مىشود و ثلث باقى مانده به طور چهار يك به نسبت سهمشان ، به آنها برمىگردد . و اگر وارث او به دخترهاى متعدد و مادر منحصر باشد دو ثلث آن به فرض به دخترها و سدس آن به فرض به مادر داده مىشود و سدسى كه باقى مانده است به طور پنج يك به نسبت سهامشان به آنها بر مىگردد و عصبه در دهانشان خاك است .
( 5 ) سوّمى - موردى كه تركه كمتر از سهام باشد و اين به دخول دختر يا دو دختر و بيشتر يا خواهر پدر و مادرى يا پدرى يا دو خواهر اين چنينى و بيشتر در ورثه است . پس نقص تركه فقط بر آنها برمىگردد و به ورود آن ، به همهء آنها به نسبت كه عدول و انحراف از حق است و عول ناميده مىشود منتهى نمىشود ؛ پس اگر وارث ميّت دختر و زوج و پدر و مادر باشد فرض زوج و پدر و مادر به آنها داده مىشود ، و نقص كه نصف سدس است ، بر دختر برمىگردد . و اگر در همين فرض ، دخترها متعدد باشند نقص آن كه ربع باشد بر آنها برمىگردد . و همچنين است در مثالهاى ديگر .
( 6 )
مسألهء 2 - زياده بر فرضها بر چند طايفه از صاحبان فروض برنمىگردد
، از جمله آنها زوجه