( 1 )
مسألهء 4 - اگر سهم دو نفر كنار گذاشته شود و بقيه تركه تقسيم شود سپس بيشتر از دو نفر متولد شود
به اندازه سهم نفر اضافى از تركه از ورثه پس گرفته مىشود .
( 2 )
مسألهء 5 - حمل اگر به صورت زنده متولد و از مادر جدا شود اگر چه در همان ساعت بميرد ( هم ) ارث مىبرد و ( هم از او ) ارث برده مىشود
؛ پس اگر معلوم شود كه بعد از جدا شدنش حيات داشته و بعد از آن مرده است ارث مىبرد و ارث برده مىشود . و در آن صدا كردن بچه بعد از بيرون آمدنش معتبر نمىباشد در صورتى كه با حركت واضح و غير آن ، معلوم شود كه به طور زنده بيرون آمده است .
( 3 )
مسألهء 6 - داخل شدن روح در حمل در وقت مردن مورّث ، شرط نيست
بلكه انعقاد نطفهء آن در وقت مردن مورث ، كفايت مىكند . پس اگر كسى بميرد و حمل در زوجهء او بعد از مرگش معلوم شود و طورى باشد كه شرعا به او ملحق باشد در صورتى كه به صورت زنده جدا شود از او ارث مىبرد .
( 4 )
دوّم - طبقهاى جلوتر وجود داشته باشد
، پس چنين طبقهاى از طبقهء بعدى مانع از ارث مىباشد مگر اينكه به جهتى ممنوع از ارث شده باشد .
( 5 )
سوّم - درجه جلوترى در طبقات ارث ، وجود داشته باشد
، پس چنين درجهاى - در صورتى كه ممنوع از ارث نباشد - از درجهء بعدى منع مىكند مانند فرزند از فرزند فرزند و مانند برادر از فرزند برادر .
( 6 )
و اما حجب نقصان ارث يعنى آنچه كه از قسمتى از ارث جلوگيرى مىكند چند امر است :
( 7 )
اول - قتل خطائى و شبه عمد است
؛ اين قتل ، قاتل را از ارث بردن خصوص ديه - نه غير آن از تركه ميت - جلوگيرى مىكند .
( 8 )
دوم - بزرگترين فرزندان ذكور است
؛ پس چنين فرزندى بقيّهء ورثه را از ارث بردن خصوص « حبوه » « 1 » جلوگيرى مىكند و اگر فرزند ذكور يكى هم باشد ساير ورثه را از ارث حبوه جلوگيرى مىكند .
( 9 )
سوّم - فرزند است مطلقا - مرد باشد يا زن ، يكى باشد يا متعدد ، بدون واسطه باشد يا با واسطه
- ؛ كه وجود فرزند براى يكى از زوجين ديگرى را از سهم اعلايش - يعنى نصف و ربع - جلوگيرى مىكند .
( 10 )
چهارم - وارث است مطلقا نسبى و سببى - مرد باشد يا زن ، يكى باشد يا متعدد
- اين وارث يكى از زوجين را از بيشتر از فريضهشان - نصف يا ربع يا ثمن - جلوگيرى مىكند ؛ پس با زيادى تركه از فريضه به غير آنها ردّ مىشود . ولى اگر وارث منحصر به زوج و امام ( عليه السّلام ) باشد زوج ، نصف را به عنوان فريضه ارث مىبرد و نصف ديگر به او رد مىشود ، به خلاف آنكه
هامش
( 1 ) به فرهنگنامه مراجعه شود .