پس در اينكه امر چنين است يا حضانت مال وصى است سپس مربوط به خويشان مىشود دو وجه است كه احتياط به مصالحه و تسالم ، ترك نشود .
( 1 )
مسألهء 18 - فرزندى كه بالغ رشيد شود ، حضانتش تمام مىشود
، پس اگر بالغ رشيد گردد هيچ كس حتى پدر و مادر حق حضانتى بر او ندارند بلكه او مالك نفس خودش است - مرد باشد يا زن - .
( 2 )
نفقهها
( 3 ) نفقه فقط با يكى از سببهاى سهگانه واجب مىشود : زوجيت و قرابت و ملك .
[ نفقه به سبب زوجيت ]
( 4 )
مسألهء 1 - وقتى نفقهء زن بر شوهر واجب است كه زن دائمى باشد
، پس زن منقطعه نفقه ندارد و بايد از شوهر اطاعت كند در آن چيزى كه اطاعتش از شوهر واجب است ؛ پس زن ناشزه نفقه ندارد و بين زن مسلمان و زن ذميّه فرقى نيست .
( 5 )
مسألهء 2 - اگر ناشزه شود سپس به اطاعت شوهر برگردد مستحق نفقه نمىباشد تا آنكه اطاعتش را اظهار نمايد
و شوهر آن را بداند و زمانى بگذرد كه رسيدن به آن ممكن باشد .
( 6 )
مسألهء 3 - اگر زن مرتد شود نفقه ساقط مىشود
و اگر در عده برگردد نفقه برمىگردد .
( 7 )
مسألهء 4 - ظاهر آن است كه زوجهء صغيرهاى كه قابل تمتع بردن شوهرش از او نيست نفقه ندارد
، خصوصا اگر كوچك باشد به طورى كه قابل تلذذ نباشد .
و همچنين است زوجه بزرگى كه شوهرش كوچك باشد كه نتواند از او تمتع نمايد . ولى اگر زوجه و زوج نزديك بلوغشان باشند يا زوج كبير باشد ، يا زوج نزديك بلوغ و زوجه كبيره باشد بعيد نيست كه مستحق نفقه باشد ، البته با تمكين خودش به او به هر چه كه تلذذ و بهره بردن از او ممكن است .
( 8 )
مسألهء 5 - اگر جهت عذر شرعى يا عقلى از حيض يا احرام يا اعتكاف واجب يا مرض يا غير اينها نتواند خود را تمكين شوهر نمايد نفقهاش ساقط نمىشود .
و همچنين اگر زن به اذن شوهر مسافرت نمايد ساقط نمىشود چه در واجب باشد يا مستحب يا مباح . و همچنين اگر در واجب مضيّقى مانند حج واجب ، بدون اذن او بلكه با منع و نهى او هم سفر كند نفقهاش ساقط نمىشود . به خلاف آنكه بدون اذن او در مستحب يا مباح سفر نمايد پس نفقهاش ساقط مىشود . بلكه امر همچنين است اگر از خانهاش بدون اذن او و لو براى غير مسافرت تا چه رسد به