من بر عهده مرد ، مهر دارم ولى مقدار آن را توضيح ندهد مسموع نمىباشد ؛ پس اگر توضيح دهد و تعيين نمايد به آنچه كه بر مهر المثل زيادتر نباشد ، به نفع زن طبق ادعايش بر او حكم مىشود و انكار اصل مهر از مرد مسموع نمىباشد ، ولى اگر مرد ادعاى سقوط مهر را بكند يا به ادا يا به تبرئه نمودن آن ، از او مسموع است . پس اگر بينه بر آن اقامه نمايد مدعاى مرد ثابت مىشود و گرنه براى مرد است كه زن را قسم بدهد ، پس اگر زن بر نفى ادا يا ابراء قسم بخورد ادعاى زن ثابت مىشود و اگر زن آن را بر زوج ردّ نمايد و مرد قسم بخورد ادعاى زن ساقط است . و اگر مرد نكول كند ادعاى زن ثابت مىشود و اگر زن نكول كند ، حاكم آن را بر زوج رد مىنمايد ؛ پس اگر مرد قسم بخورد ادعاى زن ساقط مىشود و اگر نكول كند ثابت مىشود و اين در صورتى است كه ادعاى زن به اندازهء مهر المثل يا كمتر باشد و اگر بيشتر باشد بر زن است كه اثبات كند و گرنه براى زن است كه ، زوج را قسم بدهد .
( 1 )
مسألهء 19 - اگر اصل مهر را موافقت دارند ولى در مقدار آن اختلاف پيدا كردهاند قول ، قول زوج است با قسمش
مگر اينكه زوجه با موازين شرعى آن را ثابت كند . و همچنين است اگر زن ادعا كند كه مهر ، عينى از اعيان بوده است مانند خانه يا باغ ولى زوج آن را انكار نمايد پس قول ، قول زوج است با قسمش و بر زن است كه اقامه بيّنه نمايد .
( 2 )
مسألهء 20 - اگر در تعجيل و مدّت داشتن آن اختلاف نمايند پس زن ادعا كند كه مدت نداشته است ولى مرد بگويد كه مدت داشته است و بيّنه نباشد قول ، قول زن است
با قسمش . و همچنين است اگر در زيادى مدّت اختلاف داشته باشند كما اينكه زن ادعا كند كه يك سال است ولى مرد بگويد دو سال است .
( 3 )
مسألهء 21 - اگر بر مهر توافق نمايند و مرد ادعا كند كه تحويل زن داده
ولى بيّنه نداشته باشد قول ، قول زن است با قسمش .
( 4 )
مسألهء 22 - اگر مرد به اندازه مهر زن به او بدهد سپس بعد از آن اختلاف نمايند
، پس زن بگويد آن را به عنوان هبه دادى ولى مرد بگويد صداقت بود كه دادم ، بعيد نيست كه تداعى باشد و اين مسأله به تأمّل زيادترى احتياج دارد .
( 5 )
مسألهء 23 - اگر فرزند كوچكش را تزويج دهد پس اگر فرزند مالى داشته باشد مهر بر خود فرزند است
و اگر مالى نداشته باشد مهر بر عهدهء والد است . پس اگر والد بميرد مهر از اصل تركهء او خارج مىشود چه فرزند بالغ شده و توانگر و داراى مال باشد يا نه . ولى اگر از ضمان عهدهء آن در ضمن عقد تبرئه شود از آن برئ مىشود .
( 6 )
مسألهء 24 - اگر والد ، از جهت عسرت و فقر فرزند ، مهرى را كه به عهدهاش است بپردازد سپس بچه بالغ شود و قبل از دخول ، او را طلاق دهد نصف مهر را بر مىگرداند
و مال فرزند است ، نه والد .