حمل و بچه و شير و ميوه بر درخت ، مال مشترى و گيرندهء قرض است .
( 1 )
مسألهء 15 - اگر عين نزد مشترى مثلا معيوب شود ، پس اگر به آفت آسمانى يا به فعل مشترى باشد بايع حق دارد عين را به همان حالت بدل از ثمن برگرداند
و مىتواند به ثمن رجوع كرده با طلبكارها در تقسيم اموال مفلّس شريك شود . و اگر حصول عيب به فعل اجنبى باشد بايع بين اينكه در تمام ثمن با طلبكارها سهيم باشد و بين اينكه خود عين را به طور معيب بگيرد ، مخير است و در اين صورت احتمال دارد كه با طلبكارها شريك شود در جزئى از ثمن كه نسبت آن جزء به ثمن مانند نسبت ارش به قيمت عين باشد . و احتمال دارد كه در تمام تفاوت با آنها شريك باشد ؛ پس اگر ثمن ده و قيمت عين بيست و ارش نقصان آن چهار كه خمس قيمت است باشد ، پس بنابر اول در دو با آنها سهيم خواهد بود و بنابر دوم در چهار ، و اگر فرضا عكس آن باشد ، به اينكه ثمن بيست و قيمت ده و ارش دو ( خمس ده ) باشد پس امر عكس آن است ، كه بنابر اول با آنها در چهار سهيم مىشود و بنابر دوم در دو . و احتمال دارد كه عين را به همان حالت برگرداند و يا در بهاى آن با طلبكاران در اموال مفلّس شريك باشد مانند اينكه به آفت آسمانى تلف شده باشد . و اگر تلف آن به فعل بايع باشد ظاهرا مانند فعل اجنبى است و آنچه كه از ضمان مبيع معيوب در عهدهاش است جزء اموال مفلس مىباشد و اين مسأله داراى اشكال است ، پس احتياطا با صلح تخلص پيدا كنند .
( 2 )
مسألهء 16 - اگر زمينى را بخرد و در آن ساختمان يا درخت ايجاد كند سپس مفلس شود
بايع حق رجوع به زمينش را دارد ليكن ساختمان و درخت كارى مال مشترى است ولى حق بقاء و لو به اجرت را ندارد ؛ پس اگر مجانا يا به اجرت راضى باشند ( كه همان ) و گرنه بايع حق دارد او را به قلع آن ملزم نمايد - ولى ارش آن را بايد به مشترى بدهد - كما اينكه مشترى حق قلع آن را دارد ليكن بايد گودى آن را پر كند و احتياط آن است كه بايع او را به قلع آن ملزم نكند و به بقاى آن و لو به اجرت ، در صورت خواستن مشترى راضى شود ، و احتياط بيشتر از آن اين است كه بدون اجرت ، راضى به بقاى آن باشد .
( 3 )
مسألهء 17 - اگر مشترى مثلا آنچه را كه خريده با مالش طورى مخلوط كند كه تشخيص و تميز داده نشود
بنابر اقرب حق بايع باطل مىشود و او حق رجوع به مشترى را ندارد چه به غير آن جنس يا به همان جنس مخلوط كرده باشد و چه به مساوى آن يا پستتر از آن يا بهتر از آن مخلوط نموده باشد .
( 4 )
مسألهء 18 - اگر نخى را بخرد سپس آن را ببافد ، يا آرد بخرد و نان كند
، يا لباسى بخرد و سپس آن را بشويد يا رنگ نمايد حق بايع از عين باطل نمىشود با اشكالى كه در دو مورد اوّل هست .