آن است كه دومى كفايت مىكند ؛ پس با علم يا ظن به سرايت آن ضامن مىشود و لو اينكه به مقدار نيازش باشد . بلكه ضمان بعيد نيست اگر اعتقاد پيدا كند كه به همسايهاش سرايت نمىكند ولى خلاف آن معلوم شود ، كما اينكه در وقت روشن كردن آتش بادى باشد كه اعتقاد پيدا كند اين چنين بادى موجب سرايت دادن به همسايه نمىشود پس خلاف آن معلوم شود .
ولى اگر هوا ساكن باشد به طورى كه با آرام بودن هوا از تعدّى آن مأمون باشد و اتفاقا باد تندى ناگهان وزيدن بگيرد پس شراره آن به همسايه برسد عدم ضمان آن قوى است .
( 1 )
مسألهء 62 - اگر آبى را به ملك خودش بيندازد و به ملك ديگرى تعدّى كند و ضرر به آن برساند . ضامن است
و لو اينكه معتقد عدم تعدّى باشد البته ضمان او - در جايى كه از اختيارش بيرون برود در صورتى كه معتقد به عدم تعدّى آن باشد - مورد اشكال است ، و احوط ضمان است .
و اگر در وقت آب دادن ، راه آب به ملك ديگرى بسته باشد ولى به غير كار او ، بازشود ضمانتى بر او نمىباشد .
( 2 )
مسألهء 63 - اگر باربر چوب خسته شود و آن را به ديوار ديگرى بدون اذن صاحب ديوار تكيه دهد تا خستگى بگيرد
پس ديوار با تكيه دادن چوب به آن ، بيفتد ضامن آن و هر چه كه به وقوع آن بر آن تلف شده ، مىباشد . اگر چوب بيفتد و چيزى را تلف نمايد ضامن آن است ، چه در همان حال بيفتد يا بعد از آنكه به آن تكيه داده شده بود .
( 3 )
مسألهء 64 - اگر قفس پرندهاى را باز كند و آن خارج شود
و با بيرون آمدنش شيشه شخصى مثلا شكسته شود احتياطا ضامن است . و همچنين است اگر قفس مثلا تنگ باشد و با خروج آن بيفتد و بشكند .
( 4 )
مسألهء 65 - اگر چارپاى شخصى زراعت ديگرى را بخورد يا آن را خراب كند
چنانچه صاحبش سوار آن يا راه بر آن يا افسار به دست آن يا همراه آن باشد ، آنچه را كه تلف كرده ضامن مىباشد . و اگر با آن نباشد ، به اينكه از خانهاش مثلا فرار كند و داخل زراعت ديگرى شود در صورتى كه اين در شب باشد ضامن آنچه را كه تلف كرده مىباشد . البته ضمان آن در جايى كه از اختيارش بيرون باشد ، مورد اشكال است و احوط ضمان است . و اگر در روز باشد ضمانى بر او نيست .
( 5 )
مسألهء 66 - اگر گوسفند يا غير آن در دست چوپان ، يا چارپا در دست عاريهكننده يا مستأجر آن باشد و آنها زراعت يا غير آن را تلف نمايند
ضمان آن بر چوپان و مستأجر و عاريهكننده است ، نه بر مالك و عاريه دهنده .
( 6 )
مسألهء 67 - اگر دو سبب براى اتلاف به سبب كار دو نفر ، اجتماع نمايند
چنانچه يكى از آنها