( 1 )
مسألهء 23 - هر حيوانى كه ذاتا خوردن آن حلال است ، بدون اشكال ، تذكيه بر آن واقع مىشود
اگر چه به عوارضى حرام شده باشد مانند حيوان جلاله و وطى شده ، دريايى باشد يا برّى ( خشكى ) ، وحشى باشد يا اهلى ، پرنده باشد يا غير آن اگر چه در كيفيت تذكيه اختلاف باشد - بنابر آنچه كه گذشت - و اثر تذكيه در آن اين است كه گوشت و پوستش پاك مىشود و گوشتش در صورتى كه به عارضى حرام نشده باشد ، حلال مىشود . امّا حيوان غير مأكول كه داراى خون جهنده نمىباشد تذكيه آن در طهارت و در حلال بودن آن ، اثرى ندارد ؛ زيرا او پاك است و خوردن آن در هر حال حرام مىباشد .
و امّا آن كه داراى خون جهنده مىباشد چنانچه نجس العين باشد مانند سگ و خوك ، پس قابل تذكيه نمىباشد . و همچنين است مسخ شده غير درنده مانند فيل و خرس و ميمون و مانند اينها . و همچنين است حشرات و آنها جنبندگان كوچكى هستند كه در باطن زمين سكونت دارند مانند موش و راسو و سوسمار و مانند اينها بنابر احتياط كه نبايد در اين دو ترك شود اگر چه طهارت آنها خالى از وجه نيست . و امّا « سباع » كه حيوان را مىدرّد و گوشت مىخورد چه از وحشىها باشد مانند شير و پلنگ و يوزپلنگ و روباه و شغال و غير اينها يا از پرندهها باشد مانند قوش و باز و قرقى و غير آنها ؛ پس اقوى اين است كه قابل تذكيه مىباشند و تذكيه ، گوشت و پوست آنها را پاك مىكند پس انتفاع از آنها حلال است به اينكه در غير نماز مىپوشد و فرش مىنمايد . بلكه ظرف براى مايعات قرار داده مىشود مثل اينكه مشك آب يا خيك روغن و مانند اينها قرار مىدهد و لو بنابر اقوى دبّاغى نشود ، اگر چه مادامىكه دباغى نشده ، احتياط آن است كه استعمال نشود .
( 2 )
مسألهء 24 - همهء انواع حيوان كه خوردن آنها حرام است از آنچه كه داراى خون جهنده است غير از آنچه كه قبلا ذكر شد ، ظاهر اين است كه تذكيه بر آنها واقع مىشود
، پس گوشتها و پوستهاى آنها به وسيله تذكيه پاك مىشود .
( 3 )
مسألهء 25 - تذكيه جميع آنچه كه قبول تذكيه مىكند از حيوانى كه خوردنش حرام است ، در صورتى است كه به ذبح با شرايط معتبره در ذبح حيوان حلال گوشت باشد .
و همچنين است تذكيه به شكار نمودن با وسيلهاى جمادى در خصوص حيوانى كه ممتنع است مانند حلال گوشت و در تذكيه آن به شكار نمودن به وسيلهء سگ تربيت شده تردّد و اشكال است .
( 4 )
مسألهء 26 - آنچه كه در دست مسلمان است از گوشتها و پىها ( چربىها ) و پوستها در صورتى كه معلوم نباشد كه آنها از غير مذكّى است ، از او گرفته مىشود و با آن معامله مذكى مىشود
به