( 1 )
مسألهء 3 - صدقه دادن هاشمى براى مثل خودش و غير مثل خودش مطلقا حتى زكات واجب و فطره ، حلال است
و اما صدقهء غير هاشمى براى هاشمى در صدقه مستحب حلال است و در زكات واجب و فطره حرام است . و اما واجبات ديگر غير از آنها ، مانند مظالم و كفارات و مانند آنها ، ظاهرا مثل صدقه مستحب است ، اگر چه احتياط آن است كه به آنها داده نشود و خود را از آنها منزه نگاه دارند .
( 2 )
مسألهء 4 - در متصدق ، بلوغ و عقل ، و به جهت بىپولى يا سفاهت ، محجور نبودن معتبر است
؛ پس صدقه بچه حتى اگر به ده سال رسيده باشد ، صحيح نيست .
( 3 )
مسألهء 5 - فقر و ايمان و اسلام در كسى كه صدقه به او داده مىشود ، در صدقه مستحب ، معتبر نيست
؛ پس صدقه بر غنى و بر ذمى و مخالف اگر چه بيگانه باشند ، جايز است ولى بر ناصبى و حربى اگر چه نزديك باشند جايز نيست .
( 4 )
مسألهء 6 - صدقه به طور سرّى افضل است
و تحقيقا وارد شده است كه : « صدقه سرّى ، غضب پروردگارا را خاموش مىكند و همان طورى كه آب آتش را خاموش مىكند ، صدقه گناه را خاموش مىكند و هفتاد باب بلا را دفع مىكند » « 1 » ولى اگر متّهم به ترك مواسات شود و بخواهد تهمت را از خودش دفع نمايد يا قصد اقتدا نمودن ديگرى را داشته باشد ، آشكارا دادن آن مانعى ندارد و مخفى نمودن آن تأكيد نشده است . اين در صدقه مستحب است و اما در صدقهء واجب ، افضل آن است كه مطلقا ، آشكارا بپردازد .
( 5 )
مسألهء 7 - مساعدت و واسطه شدن در رساندن صدقه ، مستحب است
؛ پس از پيغمبر اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) در خطبهاش است كه : « كسى كه صدقه مردى را به مسكين بدهد مانند او اجر دارد و اگر صدقه در دست چهل هزار انسان بچرخد و دست به دست شود سپس به مسكين برسد براى همهء آنها اجر كامل است و آنچه نزد خدا است خير و باقىتر است براى كسانى كه تقوى داشته باشند و احسان كنند اگر بدانيد » « 2 » .
( 6 )
مسألهء 8 - تملك نمودن از فقير آنچه را كه به او صدقه داده به خريدن يا قبول هبه يا سبب ديگر ، كراهت شديد دارد
بلكه گفته شده كه حرام است ولى اگر به ارث به او برگردد مانعى ندارد .
( 7 )
مسألهء 9 - ردّ سائل - و لو اينكه گمان كند كه او بىنياز است - مكروه است
بلكه به او و لو چيز مختصرى داده مىشود .
( 8 )
مسألهء 10 - سؤال كردن - بدون آنكه نيازمند باشد بلكه اگر نيازمند هم باشد - شديدا مكروه است .
بلكه گفته شده كه اولى حرام است ؛ و ترك احتياط سزاوار نيست . و به تحقيق منع مؤكدى از سؤال وارد شده است . در خبر است كه : « هر كس از مردم سؤال كند و حال آنكه روزى سه روز را داشته باشد خداوند را روز قيامت ملاقات مىكند در حالى كه صورتش گوشت ندارد » « 3 » .
هامش
( 1 ) و ( 2 ) و ( 3 ) وسائل الشيعة ، ج 6 ، كتاب زكات ،