( 1 )
مسألهء 5 - اگر دو نفر در خانهاى كه داراى طبقه بالا و پائين است شريك باشند
و ( هم ) تقسيم آن به نحو افراز ، به اين كه به هر كدام از آنان به مقدار حصهاش از هر دو طبقه برسد ، و ( هم ) تقسيم آن بطورى كه براى هر كدام آنها حصهاى از طبقهء بالا و پائين با تعديل برسد و ( هم ) تقسيم آن بطورى كه براى يكى از آنها طبقهء بالا و براى ديگرى طبقهء پايين باشد ، ممكن باشد ، پس اگر يكى از شريكها خواستار طرز اول تقسيم باشد و مستلزم ضرر نباشد ، ديگرى مجبور به آن مىگردد ، و اگر يكى از دو طرز ديگر را مطالبه كند ( ديگرى ) مجبور به آن نمىشود ؛ اين در صورتى است كه طرز اول ممكن باشد و موجب ضرر نباشد ، و گرنه در دو طرز ديگر ، اولى آنها مقدم مىشود ، و شريك ديگر اگر امتناع كند مجبور ( به آن ) مىشود بر خلاف طرز دوّم . ولى اگر كار تقسيم منحصر به آن باشد در صورتى كه نه مستلزم ضرر و نه ردّ نباشد مجبور به آن مىشود و گرنه مجبور نمىشود ؛ كما اين كه گذشت . و آنچه را ذكر كرديم در امثال اين مقام ( نيز ) جارى مىشود .
( 2 )
مسألهء 6 - اگر خانهاى كه داراى چندين اطاق است ، يا كاروانسرايى كه داراى چندين حجره است كه بين عدهاى ( شركت ) باشد و بعضى از شركاء مطالبهء تقسيم نمايند
، بقيه مجبور ( به آن ) مىشوند مگر اين كه از جهت تنگى آنها و زياد بودن شركاء ، مستلزم ضرر باشد .
( 3 )
مسألهء 7 - اگر بين دو نفر باغى باشد كه داراى درختهاى خرما و درختهاى ديگر است
، تقسيم كردن آن با درختها و نخيلش به قسمت تعديل ، قسمت اجبار است ، بخلاف تقسيم جداگانه هر يك از زمين و درختها ؛ كه همانا قسمت آنها قسمت تراضى مىباشد كه ممتنع بر آن مجبور نمىشود .
( 4 )
مسألهء 8 - اگر زمين زراعتشدهاى ميان دو نفر مشترك باشد
تقسيم نمودن هر يك از زمين و زراعت را جداگانه جايز است ، چه سبز و قصيل باشد يا خوشهدار ، و اين تقسيم قسمت اجبار مىباشد . و امّا تقسيم هر دوى آنها با هم ، قسمت تراضى مىباشد ، كه ممتنع بر آن مجبور نمىشود مگر اين كه تقسيم بدون ضرر منحصر در آن باشد كه در اين صورت مجبور به آن مىشود و اين در صورتى است كه سبز يا خوشهدار باشد . و امّا اگر دانه زير خاك باشد يا مختصرا سبز شده و گياه آن كامل نشده باشد ، پس اشكالى در تقسيم نمودن زمين به تنهايى و باقى ماندن زراعت بر حالت مشاع بودنش ، نيست و احتياط آن است كه با مصالحه زراعت را بطور افراز تقسيم نمايند ، و امّا تقسيم كردن زمين را با كشتش بطورى كه كشت از ملحقات آن قرار داده شود محل اشكال است .
( 5 )
مسألهء 9 - اگر چند دكان مجاور هم يا با فاصله ، مشترك بين چند نفر باشد
پس اگر تقسيم هر يك از آنها به تنهايى ممكن باشد و بعضى از شركاء خواستار آن باشد و بعضى ديگر درخواست قسمت تعديل بنمايد تا حصهء هر يك ، در يك دكان تمام يا بيشتر متعيّن شود خواستهء شريك