باشد و ودعى ديگرى كه بر ( حفظ ) آن قادر باشد ، نباشد كه جواز قبول در اين صورت خصوصا با اين كه مودع توجّه به ناتوانى او دارد ، بعيد نيست .
( 1 )
مسألهء 3 - وديعه از هر دو طرف جائز است
پس مالك مىتواند هر وقت بخواهد مال خود را پس بگيرد و مستودع هم هر وقت بخواهد مىتواند آن را برگرداند . و مودع حق خوددارى از قبول آن را ندارد . و اگر مستودع نزد خودش آن را فسخ نمايد ، فسخ مىشود و امانت از مالك از بين مىرود ، و نزد او امانت شرعى مىشود پس واجب است آن را به مالك يا كسى كه جاى او نشسته است رد كند و يا فسخ را به او اعلان نمايد ، پس اگر بدون عذر شرعى يا عقلى ، اهمال كند ، ضامن است .
( 2 )
مسألهء 4 - در هر كدام از مستودع و مودع ، بلوغ و عقل معتبر است
پس در خواست وديعه دارى بچه و ديوانه صحيح نيست ، و همچنين است وديعه سپردن آنها ( كه صحيح نيست ) . و فرقى نيست بين اين كه مال ملك آنها باشد يا ملك غير آنها از كسانى كه كامل ( و داراى بلوغ و عقل ) هستند ، بلكه دست گذاشتن روى آنچه كه آنها آن را وديعه گذاشتهاند ، جائز نيست و اگر آن را از آنها بگيرد ضامن است و با ردّ آن به آنها برائت از ضمان پيدا نمىشود و وقتى برائت حاصل مىشود كه آن را به ولى آنها برساند . البته اگر ترس هلاكت و تلف آن در دست آنها باشد ، مانعى از گرفتن آن نيست ، پس به عنوان « حسبه « 1 » در حفظ » گرفته مىشود . و ليكن با اين گرفتن ، وديعه و امانت از مالك نمىشود ، بلكه امانت شرعى است كه حفظ آن و مبادرت و سرعت در رساندن آن به ولى آنها يا اعلان به او كه مال نزد او است ، بر او واجب است ، و اگر در دست او تلف شود ، ضمانى بر او نيست .
( 3 )
مسألهء 5 - اگر شخص كاملى مالى را بوسيلهء بچه يا ديوانه نزد شخصى بفرستد
تا پيش او وديعه باشد ، و او ( هم ) به همين عنوان آن را تحويل بگيرد ، ظاهر آن است كه نزد او وديعه مىشود ؛ زيرا بچه و ديوانه به منزلهء ابزار كار براى شخص كامل مىباشند .
( 4 )
مسألهء 6 - اگر نزد بچه و ديوانه مالى را به وديعه بگذارد
، آنها به واسطه تلف شدن ضامن آن نمىباشند بلكه در صورتى كه مميّز نباشند با تلف كردن هم ضامن نمىباشند ، و اگر مميّز باشند و براى امانتدارى صلاحيت داشته باشند ، بعيد نيست كه در صورت تلف و كوتاهى آنها در حفظ ، ضامن شوند ، تا چه رسد به تلف كردن ( آن ، كه حتما ضامن هستند ) .
( 5 )
مسألهء 7 - بر مستودع واجب است وديعه را به آن صورتى كه عادت مردم به حفظ آن جارى است حفظ نمايد
و آن را در جائى كه براى نگهدارى آن مناسب است بگذارد مانند صندوق قفل شده براى لباس و درهمها و زيورآلات و مانند اينها ، و اصطبلى كه با بستن و كليد كردن ، ضبط
هامش
( 1 ) به فرهنگنامه مراجعه شود .